محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
267
تحفه خانى ( فارسى )
مثقال و نيم است و همچنين شورباى خروس پير با بسفايج و ايارج جالينوس در تنقيه دماغ صاحب ماليخوليا نفع بليغ و خاصيت عجيب دارد . حقنه كه نافع درين مرض است و همچنين احتقان بحقنه لينه مثل تخم زعير و حلبه و بابونه و خطمى و سبوس گندم و كشك جو و بنفشه خشك و تر و نيلوفر و اشباه ( عشبه ) و امثال اينها از هركدام قدرى مناسب و آب كه در آن طبخ مىكند مناسب بر وجهى كه رسم و عادت است در تابستان بوقت صباح و يا پگاه و در زمستان بوقت نيم روز عمل بايد كرد و چنين گفتهاند كه بعد از عمل و اجابت خلط صاحب اين علت را سبب خلاصى و نجاتست ور ازين فوايدست كه عمل را معالجه فاضله گفتهاند و از جمله معالجاتى كه در همه انواع ماليخوليا مفيد است استماع آوازهاى خوش است و همچنين با كسانى كه بسط غالب بر ايشان باشد و مطالعه كتب و مسايل دقيقه و تفكر و تخيل در آن هر چيز كه موجب سرور و نشاط باشد مثل موانست احبا و آنچه مضر است مخالف اينهاست و اگر صاحب ماليخوليا مجرد باشد تا دل اختيار كند و اين را بعضى اطبا مفيد دانستهاند و عرق كردن سر بروغنهاى رطبه مثل روغن بنفشه بادام و روغن كدو و روغن بادام شيرين و ريختن آب نيمگرم بر سر و اين حيلها براى ترطيب دماغ است و جلب خواب و ازين جمله است جملهء نطولات كه موجب مزيد ترطيب دماغ است و از جمله نطولات مفيده بنفشه خشك و پوست خشخاش و تخم كاهو و تخم خطمى و كشك جو از هريك يك كف مجموع در سه چهار كاسه آب بايد جوشيد به آتش ملايم تا به نصف آيد و نيمگرم بر سر نطول بايد كرد و بعد از نطول شير عورات از سينه