محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

174

تحفه خانى ( فارسى )

با مردم فربه مناسب است زيرا كه فربهى ضغط عروق ايشان كرده است و خون مطلوب باخراج اگر چنانچه ضيق واقع شود بيرون نمىآيد و در زمستان نيز اگر چنانچه ضرورت افتد واسع بايد زد زيرا كه در زمستان خلط خون افسرده و منجمد است و اگر چنانچه ضيق واقع شود بيرون نيايد الّا آنچه رقيق صالحست و اگر بوقت تابستان بفصد ضرورت افتد البته ضيّق بايد خصوصا كه شخص نحيف البدن خشك باشد و نحيفان و كسانى كه ايشان را قوت بسيار نيست و حال‌آنكه ايشان را فصد ضرورت شده است مناسب آنست كه به طرف قفا تكيه كنند و فصاد رگ زند زيرا كه قوت را ضعيف نمىسازد و فصد در تپهاى تيز و ابتداى آن پيش بعضى اطبا كه اقتدا بجالينوس دارند مجوز نيست اگرچه جالينوس را در امراض دموى مبالغه و تعجيل است در فصد و اما درين سخن فصد ديگر است و در حمياتى كه شخص را تشنج باشد مجوز نيست اگرچه احتياج و ضرورت بفصد دارد و كسانى كه ايشان را از حميات عفنى نباشد نيز نبايد اخراج خون كرد و اگر معالج را راى بر گرفتن خون قرار يابد قليل بايد اخراج كرد و اگر حمى شديد الالتهاب و سوزناك نباشد پس طبيب را نظر بقوانين عشره در اخراج و جذب خون بايد كرد و بتامل صايب در قاروره و غير آن كرده اخراج بايد كرد و اگر چنانچه بول رقيق و نارى باشد و نبض ضعيف باشد حذر آن فصد بايد كرد اخراج بايد كرد كه خوف هلاك است اگر بول سرخ و غليظ باشد و سحنه بشره سرخ البته در فصد تاخير نبايد كرد و اختيار فصد در حال سكون بايد و اگر در حميات و لرزه و خوردن سرما باشد درين صورت نيز حذر از فصد بايد كرد اگر شخص معالج بتوهم خون فصد كرد بايد نظر در خون خارج از شخص كند بيند اگر چنانچه خون غليظ و رنگين باشد