خطاست و صواب نيست و قول نيز آن‌كس كه گفته است كه هر دواى مسهل كه وارد شود در بدن ارق را اولا جذب مىكند و اين نيز صحيح نيست زيرا كه انجذاب اخلاط در طريقست كه اخلاط در آن طريق مندفع مىشود تا آنكه در امعا اگر حاصل‌ست طبيعه بخارج دفع مىكند و كميت كه اخلاط از امعا صعود بجانب معده كند و اگر چنانچه بواسطه انسدادى كه در امعا احيانا بعضى اشخاص را واقع مىشود و اخلاط و اثقال بمعده صعود مىكند البته طبيعت او را بقى دفع مىكند همچنانكه در بعض قولنجها و اگر چنانچه مقى بمعده وارد شود و در معده مكث كند جذب خلط بجانب خود مىكند از امعا و غير آن . [ 76 ] مقاله در بيان اسهال و قوانين او و استعمال حمام پيش از دواى مسهل و ببايد دانست كه از جمله قوانين در اسهال اينست كه هركس كه اراده خوردن دواى مسهل بغرض دفع اخراج مواد فاسده كه موجب مرضست مىكند مىبايد كه اگر مانعى نباشد از دخول حمام دو سه نوبت پيش از دارو بحمام رود و مكث بسيار نكند و آبهاى معتدل موافق مزاج بر خود ريزد و بتدريج بيرون آيد و در دخول نيز بتدريج درآيد و درآمدن حمام را پيش از دوا فوايد بسيار است و الّا امداد در نضج ماده است و تليين اعضا و مهيا شدن اخلاط به سهولت دفع و اكثر اطباء بعد از خوردن مسهل دخول حمام را تجويز نه‌كرده‌اند بسبب حصول قبض كه منافى مقصود است مگر در زمستان تجويز كرده‌اند اما بتكرار مجوز نيست و مقصود درين تجويز تحليل ما بقى از اخلاطست و پس نيز بايد كه زمان مكث