محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
101
تحفه خانى ( فارسى )
شستهء او مشابه شسته گوشت تازه بدين سبب رنگ بول متغير است بجانب خون چه عفونت حاصل كرده است همچنانكه . . . در آخر تپ ربع مىباشد و سبب سفيدى رنگ بول در صفراوى مزاج دو چيز است يكى خوردن آب بسيار و ثانى انصراف و گرديدن ماده صفراوى از مسالك معتاد بول و ميل نمودن بجانب دماغ و اعالى بدن و اگر به او منضم اختلاط عقل باشد علامت و نشانه حدوث سرسام است و اين حصبها و پتهاى صفراوى حادّه واقع مىشود و بسيار بد است و الا اگر ميل با عالى نكند و مخالطه بول نيز نباشد امعا در معرض حدوث سحج است . [ 34 ] مقاله در بيان دلايل و علامات براز براز ماخوذ از تبرز است كه آن عبارت از بيرون رفتن بصحراست جهت قضاى حاجت و مدفوع را به اين مناسبت براز ناميدهاند و استدلال برو از وجود مختلفه است و يكى از وجوه كميت و مقدار اوست و ديگر قوام و ديگر لون ديگر هيئت او در انتفاخ خمو را ديگر قوت و ديگر اصوات خارجه عند الخروج و ديگر رائحه و ديگر زبديت و غير زبديت و رطوبت و يبوست و صلابت و لين و اما كميت يا در جانب كثرتست و يا در جانب قلت زيرا كه براز اگر اكثر از مطعوم باشد دلالت بر كثرت اخلاط مىكند و يا ذوبان اعضا و اگر اقل از مطعومست دلالت بر قلت اخلاط مىكند و يا دلالت بر احتباس در امعا اعور و قولون مىكند و غيرذلك و اين منذر بقولنجست و يا ضعف واقعه و اما استدلال از قوام اگر چنانچه سيال و رقيق دلالت بر سدّه مىكند يا سوى هضم و يا ضعف جداول مىكند و مراد بجداول امعا و عروق كه محل مرور اغذيه و اشربه است و گاهى بواسطه نزلات با سافل يا بواسطه تناول مرطبات است از فواكه و غيرها و براز ( ريح ) گاهى دلالت بر