از مبردات و انتفاع بمسخنات و يكى رنگ در بول مثل زردى و سرخى و سفيدى آن و نبض مايل ببطو دلالت اينها بر برودت مزاج مىكند و ترهل كه سستى اعضا و كاهلى و بسيارى لعاب دهن و مخاط كه آب بينى مقصود است و اطلاق در طبيعه و بدى هضم و از رطوبات متاذى شدن و از يابسات نفع يافتن و بسيار خواب رفتن اينها همه دليل رطوبت مزاج است و قشف كه برهم نشستن اجزاى لحم و پوست بر يكديگر است و تحول و نحافت بدن كه مراد به اينها لاغريست و نزار بودن و از مجففات متضرر شدن و از مرطبات نفع يافتن دليل هيئت مزاج است و اما علامات مزاج معتدل و آن در حد وسط از مذكوراتست . [ 26 ] مقاله در بيان علامات امتلا و امتلا بر دو وجه است امتلاى بحسب اوعيه كه عبارت از محل سكون و ظروف اخلاط و ارواح است مثل عروق و شريانات و امتلاى بحسب قوت و مراد بامتلاى بحسب اوعيه آنست كه اگرچه در اخلاط كيفيت رديه و تعفن حاصل نشده است اما در كميت و مقدار و حجم زياده شده است اگرچه كميت مقدار مستلزم زيادتى كيفيت نيز هست زيرا كه كيفيت قائم به مقدارى باشد و به مقدار زيادتى در كميت ازدياد در كيفيت مىشود و كميت مستلزم امتلاى مكانست بر وجهى كه صاحبش درين امتلا در خطرست بواسطه تمديدى كه منذر به او صداع و شگافتن بعضى عروقست و انصباب ماده بر مزانيق كه موجب مرض حاد كه از امراض مهلكه است و همچنين است كه موجب حدوث صرع و سكته و غيرذلك از امراض كه بحسب او انصباب مواد است و بوقت حدوث علاج بروجه كلى مبادرت بعضد است و اخراج خون موجب