معتادين بودند به عوض افيونى كه مىخوردند دو وزن آن ، داراشكنه خوردند و مدّتى بر اين بودند تا افيون پيدا شد . شخصى كه من از او شنيدم اگر چه فاسق بود امّا مؤمن صادق القول « 1 » بود و مرا بر صحّت قول او اعتمادى هست امّا نمىدانم كه علم او « 2 » از چه رهگذر بود . به‌هرحال او در اين اخبار جازم بوده به صدق اين « 3 » . تنبيه [ تعويض به حبّ النيل ] : از جمله تعويض مناسب فى الجمله تعويض به حبّ النيل است و در كتب ، چنين مذكور است كه « 4 » مسهل بلغم است و هيچ از كيفيّت و نشأهء او « 5 » خبر نداده‌اند امّا شايع است كه او را كيفيّت مفرط هست . مردم دو دانه و سه دانه مىخورند و كيفيّت « 6 » تمام مىيابند . ( حكايت ) « 7 » شخصى بود كه ماليخولياى تمام داشت ، بلكه به جنون رسيده بود و در علم ربّانى دانا « 8 » بود و اكثر اوقات ده حبّه يا « 9 » بيشتر مىخورد و آن‌چنان كيفيّتى پيدا مىكرد كه همه كس گمان مىبردند كه مست است . رنگ روى او « 10 » سرخ مىشد و چشم‌هاى او در اصل جحوظ « 11 » داشت و بيشتر نيز مىشد « 12 » و خنده بسيار مىكرد « 13 » و چون حرارت و يبوست تمام دارد و مؤدّى به خلل عقل مىشود ، « 14 » تجفيف دماغ چنان مىكند كه دواى ديگر را اين مرتبه نيست . اولى ترك او است ، خاصّه وقتى « 15 » كه طبيعت از نظم و نسق « 16 » افتاده باشد .

--> ( 1 ) . ل و آ : صادق القول مؤتمنى ( 2 ) . ل : - او ( 3 ) . ل و آ : به صدق و به صدق ( 4 ) . ل و آ : + او ( 5 ) . ل و آ : - او ( 6 ) . ل و آ : كيفيّتى ( 7 ) . ل و آ ( 8 ) . ل و آ : زمانى خبير ( 9 ) . ل و آ : - يا ( 10 ) . ل : - او ( 11 ) . ل و آ : جحوط ( 12 ) . ل و آ : و يكسر جحوط مىكرد ( 13 ) . ل و آ : بر او غالب مىشد ( 14 ) . ل و آ : + و ( 15 ) . ل و آ : در زمانى ( 16 ) . ل و آ : فسق خود