بكارند لهذا در كمال كمى بوده و مىخواسته‌اند كه از جنس او چيزى سهل الوجود داخل كنند « 1 » بزر البنج را به آن صفت‌ها يافتند و اينكه وزن او را بيشتر مىكنند قرينهء اين است . و نيز سببى ديگر در القاى « 2 » بزر البنج در تراكيب ، آن است كه « 3 » طعم كريه ندارد و بشاعت طعم ادويه ، موجب تنفّر طبع از دوا مىشود و تنفّر سبب عدم اقبال طبع است بر آن و « 4 » در افيون بشاعت بسيار هست پس « 5 » به واسطهء تقليل بشاعت ، بزر البنج بيشتر مىكنند . سبب ديگر آن است كه قدرى از رايحهء « 6 » افيون كم شود ميل طبع زياده شود « 7 » زيرا كه چنانچه بشاعت طعم موجب تنفّر طبع است ، كراهت رايحه نيز موجب تنفّر طبع است . امّا « 8 » تعويض به مخدّرات سابقه « 9 » مانند شوكران و بيخ تفت و ثمرهء لفاح و بيخ لفاح و جوز ماثل و امثال اينها « 10 » ببايد دانست كه هيچ‌كدام « 11 » از اينها بالكليّه قائم مقام نمىتوانند شد و اينكه اندك افيونى كم كنند « 12 » و از اينها داخل كنند كه تلافى كند ، در يك روز و دو روز تأثير نمىكند و در ايّام مديد يقين است كه از امثال آن « 13 » مضرّت حاصل مىشود كه مضرّت افيون اهون از آن است « 14 » .

--> ( 1 ) . ل و آ : در قديم الايّام چنين نبوده است بلكه در كمال كمى بوده است و مىخواستند كه از جنس آن وصله به آن چيزى سهل الوجود داخل كنند . ( 2 ) . ل : آن ( 3 ) . ل : و ( 4 ) . ل و آ : - تنفر سبب عدم اقبال طبع است بر آن و ( 5 ) . ل : - پس ( 6 ) . در نسخهء الف « آنچه » آمده كه صحيح به نظر نمىرسد و از نسخهء ل رايحه جايگزين گرديد : مصحح ( 7 ) . ل و آ : - ميل طبع زياده شود ( 8 ) . ل : - اما ( 9 ) . ل : شايعه ( 10 ) . ل و آ : ثمرهء لفاح و بيخ آن و جوز ماثل و امثال آن ( 11 ) . ل : هيچ‌يك ( 12 ) . ل و آ : اندك افيون كم كند ( 13 ) . ل : آنها ( 14 ) . ل و آ : از امثال آنها مضرتهاى كلى حاصل مىشود كه مضرتهاى افيون آهون است از آن