شيخ الرّئيس آورده كه افيون تجفيف قروح كند و او از قبيل چيزهايى است كه باطل كند « 1 » فهم و ذهن را و اگر بىجندبيدستر خورند هضم را باطل كند ( و امّا صداع مزمن را تسكين دهد و موجب راحت شود و بسيارى از اوايل تجويز نكرده‌اند كه در رمد آن را استعمال كنند به واسطهء آنكه بصر را مضرّت مىرساند ) « 2 » ، و بسيار هست كه معده به واسطهء او مندبغ شود يعنى دباغت يابد و از « 3 » اجزاى او مجتمع شود و اين به واسطهء حالتى است كه مسترخى شده باشد « 4 » و از براى سحج و قروح امعا مفيد است و افيون مىكشد به اجماد قوى « 5 » و ترياقش جندبيدستر است . ( بغدادى گفته كه شرب آن هضم و فهم را ابطال مىكند و از براى اين مصلح او جندبيدستر است ) « 6 » . حقير گويد : اگر مراد او از اين اشاره به اصلاح هضم است ، پس همان قول رئيس است و اگر چيزى ديگر در او است ، تأمّلى هست در اينكه جندبيدستر اصلاح ابطال فهم مىكند ، فتأمّل . در خواصّ از مهراريس نقل مىكنند كه افيون را اگر به سركه حل كنند و بينى خر را به آن مالند آب از چشم او چون اشك درآيد و فرياد كند « 7 » . شيخ الرّئيس گويد : شربتى از افيون يك عدسهء كبيره است و گفته‌اند كه يك عدس است و از دو دانگ نگذارنند . صاحب اختيارات آورده كه بر اورام حارّه طلا كردن سود دارد و مضرّت‌هاى او چنانچه بر آن اتفاق دارند ابطال فهم و هضم « 8 » است . و از جمله مضرّت‌هاى او سمّيت است ، چه دو درم او قاتل است « 9 » اصلاح او به فلفل و دارچينى و فرفيون و جندبيدستر است ، بعد از آن قى و حقنه و شراب كهنهء بسيار ، بعد از آن حمام ، بعد از حمام آش‌هاى چرب . صاحب تقويم گويد : مصلح او عود هندى است يا عود وج يعنى اگير تركى .

--> ( 1 ) . ل و آ : و از اين قبيل چيزهاست كه ابطال كند . ( 2 ) . ل و آ ( 3 ) . ل : - از ( 4 ) . ل و آ : و اين در حالى است كه به واسطهء حرارت و رطوبت مسترخى شده باشد و در غالب احوال هرگاه كه تنهايى جندبيدستر استعمال كنند ابطال كند هضم را يا ناقص كند بسيار ديگر حبس مىكند اسهال را ( 5 ) . ل و آ : يا خمار قوى ( 6 ) . ل و آ ( 7 ) . ل و آ : در چشم او اشك درآيد و فرياد كند . ( 8 ) . ل : هضم و فهم ( 9 ) . الف : + بايد كه