اين است امتحانات كه ديسقوريدوس قريب به دو هزار سال قبل از اين آورده و مصنّفان « 1 » كتب ، بعضى اهتمام « 2 » كرده ، تمام آورده‌اند و بعضى به ذكر بعضى اكتفا كرده‌اند ، و مجمل آنچه آورده نه تفرقه است يكى : آب ، دوم : آتش ، سوم : آفتاب ، چهارم : طعم ، پنجم : رايحه مسبته « 3 » ، ششم : ملاست و خشونت ، هفتم : رزانت و كثافت ، هشتم : صفاى شعله ، نهم : قوّت رايحه بعد از انطفاء . و از علاماتى كه تميز مىتوان كرد ميان صحيح و فاسد آن ، چند علامت است كه در كتاب منهاج الدّكان آورده است : [ علامت ] اوّل : بگيرند قدرى افيون و در آب حل كنند و صافى سازند اگر در او ثفل بماند مغشوش باشد و الا خالص . علامت دوم : قوّت رايحه است پس اگر قوى الرّايحه نباشد مغشوش باشد . حقير گويد كه اين علامت گذشت از پيش ، امّا اگر كهنه شود ، از او هوا چندان تبخير نتواند كرد كه قوّت رايحه ظاهر شود و جهت آنكه رطوبتى كه مستعد تبخير است كم شده است . علامت ديگر [ سوم ] : آن است كه مكسر او سپيد مايل به حمرت « 4 » باشد يعنى چون « 5 » بشكنند محل شكستن او بدين صفت بود « 6 » . علامت چهارم : آن است كه در طعم او مرارت و قبض باشد . حقير مىگويد : مرارت و قبض در طعم او است ، خواه كه مرارت بر قبض غالب باشد مانند صبر و افسنتين ، و خواه كه قبض بر مرارت غالب باشد مانند ريوند چينى . پس مىبايد كه افيون خالص را به ذوق معلوم كنند و غير معلوم را بدان مقايسه كنند . [ علائم ترياك مغشوش ] و علامت مغشوش ضدّ علامات مذكوره است و از علاماتى كه ميان مردم متعارف است آن است كه ، نرم او را به دو انگشت ابهام و سبّابه ، يا بر كف دست به انگشت سبّابه بمالند ، اگر مانند روغن در دست پهن شود و فتيله نگردد و چسبيدنى « 7 » به طرز عسل و خرما نباشد ، خالص باشد .

--> ( 1 ) . الف : مصنّفات ( 2 ) . ل و آ : + تمام ( 3 ) . ل و آ : مسبته ؛ الف : مشتبهه ( 4 ) . ل و آ : + اندك ( 5 ) . ل و آ : + او را ( 6 ) . ل و آ : نباشد ( 7 ) . ل و آ : چسبندگى