عماد الدين محمود بن مسعود شيرازى
23
رساله افيونيه ( فارسى )
8 - اشتباههاى املايى نيز در متن وجود داشت كه تصحيح شد و در متن آمد . مانند ثبات به جاى سبات . 9 - بعضى از عبارات عربى به دليل بىتوجّهى و عدم احاطهء كاتبان به زبان عربى اشتباه نحوى داشته است كه تصحيح شده و در متن آمده است مانند على السبيل الاجمال كه آمدن ال همراه سبيل اشتباه نحوى است بنابراين تصحيح شد و به صورت على سبيل الاجمال در متن آمد . نكاتى دربارهء سبك نويسندگى عماد الدّين طبيب 1 - عماد الدّين در جايى از كتاب افيونيّه ، نسخهاى را به نظم آورده است . البتّه در دورهء صفويّه به نوعى از اشعار برمىخوريم كه اصلا پزشكى هستند ؛ يعنى كتب پزشكى منظومى از اين دوره بهجا مانده است كه در عصر صفويّه رواج و رونق فراوان پيدا كرد . در حالى كه در دورههاى قبل ، از اينگونه كتابها به ندرت به چشم مىخورد . 2 - استعمال لغات عربى كه در متن به وفور ديده مىشود و وجود اين لغات و تركيبات تازه باعث مىشود مخاطبين اين اثر فقط افرادى باشند كه عربى را خوب مىدانند و البتّه با آمدن معنى آنها در بخش واژگان دشوار ، فهم اين كتاب را براى خوانندگان آسان كرده است . 3 - استعمال قيدهاى عربى مانند شربا ، به تخصيص ، طلائا و خاصّه . 4 - گاه از قيدهاى فارسى نيز استفاده شده است مانند : نيك بفشارند ، هرآينه . 5 - آوردن جمعهاى مكسّر عربى ، صفتهاى تفضيلى ، مصادر و افعال عربى . 6 - استعمال فعلهاى مركّب كه امروزه كاربرد ندارند . مانند : از آنچه به تدريج كرده شده باشد در همين روز بردارند . 7 - نويسنده امثال و حكمى را نيز در متن به كار برده كه از آن جمله است : يك كرشمه تلافى صد جفا بكند كه از اشعار معروف خواجهء شيراز نيز به شمار مىرود و نيز درودگرى بوزينه و قمر در شرف بودن . 8 - كاربرد الخ به جاى الى الاخر . 9 - بخويسانند به جاى بخيسانند و در جايى ديگر خويسانيده به جاى خيسانيده . 10 - سيوم به جاى سوّم ؛ ثلاث به جاى ثلث . 11 - تخفيف دادن « است » مانند : ابن سيناست به جاى ابن سينا است ، نافعست به جاى نافع است و . . . 12 - عماد الدّين در جايى از كتاب ذوق شاعرانه و طبع لطيف خود را نيز به كار گرفته است و مىآورد : « از سويداى دل از سواد مسوّده ابراز نمودم . »