عماد الدين محمود بن مسعود شيرازى

224

رساله افيونيه ( فارسى )

خوراك‌ها امراق دسم : شورباها و خوردنىهاى چرب . رشته : نام آشى است معروف كه در خراسان نيك پزند از خمير گندم به سان تار ريسمان پزند و با ماست و چيزهاى ديگر خورند . ( لغت نامهء دهخدا ) زيت : روغن زيتون . ( تكملة الاصناف ، ص 272 ) شهد : انگبين با موم . ( منتهى الارب ) گوارش : تركيبى كه به جهت هضم نمودن طعام سازند و خورند . ( آنندراج ) گوارش عود : سنبل و تخم كرفس و انيسون و مصطكى از هر يك ، يك مثقال ، عود هندى خام سه مثقال ، قرنفل و هليلهء كابلى از هر يك دو مثقال و نيم ، قرفه و سك از هر يك دو مثقال جوز بوآ يك مثقال و نيم ، گل سرخ و قصب الذريره از هر يك دو مثقال همه را به مى بسرشند . شربت سه مثقال . ( ذخيرهء خوارزمشاهى ، ج 3 ، ص 203 ) گوارش كسروى و عنبرى : گوارش عنبر كسروى هم آمده . صاحب ذخيرهء خوارزمشاهى آورده است : « اين گوارش معروف است از بهر كسرى ساخته بودند و به نام او خوانند و من به شهر مرو يكى را ديدم كه او را درد معده بود بسيار علاج كردند از هيچ دارو شفا نيافت ، بدين يافت . اخلاط : پوست ترنج ، عود هندى ، قرنفل ، كبابه ، قاقله ، جوزبوآ از هر يكى پنج درم سنگ ، نارمشك ، انيسون ، تخم كرفس ، جندبيدستر ، افيون ، بزر البنج الابيض از هر يكى سه درمسنگ ، روغن بلسان دو درم سنگ ، برگ بادرنجبويه ، تخم مرزنجوش ، زعفران از هر يك سه درم سنگ ، عنبر اشهب ، يك مثقال ، عنبر را با روغن بلسان بگذارند و افيون به شراب حل كنند و همه انگبين بسرشند و دو ماه بنهند تا برسد و گروهى شش ماه بنهند . شربت دو درمسنگ . خفقان را و درد معده را و بيمارىهاى رحم را سود دارد و پيران را سخت موافق بود . » ( ذخيرهء خوارزمشاهى ، ج 3 ، ص 204 )