عماد الدين محمود بن مسعود شيرازى

212

رساله افيونيه ( فارسى )

نام كسان ابن الجزّار : احمد ابن ابراهيم ابن ابى خالد معروف به ابن جزّار صاحب كتاب و از اطبّاى بزرگ مغرب در قرن چهارم . پدر و عمّش نيز طبيب بوده‌اند . او از شاگردان اسحق ابن سليمان اسرائيلى است و در حدود 400 هجرى قمرى مىزيسته است . كتاب‌هاى او از اين قبيل‌اند : طب الفقرا ، الاعتماد ، بغيه ، مجرّبات فى الطّب و . . . ( لغت نامهء دهخدا ) ابن جزله : ابو على يحى ابن عيسى ابن جزله ، وفات در سال 493 ه - ق ، طبيب بغدادى . ابتدا مسيحى بود و در 466 ه - ق به اسلام گراييد . از آثارش تقويم الابدان ( شبيه به تقويم ابن بطلان ) است كه در آن شرح و معالجهء 352 بيمارى جدول‌بندى شده . كتاب ديگرش منهاج ، فهرستى است از داروهاى مفرد و مركّب . ( دايرة المعارف فارسى ، ج 1 ، ص 17 ) ابن جميع : موفّق ابو العشائر هبة اللّه بن زين الدّين ملقّب به شمس الرياسهء اسراييلى . از اطبّاى مصر به زمان سلطان صلاح الدّين ايّوبى . مولّد او فسطاط است . استاد او در طب ابن عين زربى بوده و ابن جميع نزد سلطان تقرّبى به سزا داشته و به تتبّع لغت عربى ميلى وافر مىنموده . چنان كه هيچ‌گاه صحاح جوهرى را از خود دور نمىكرده است . نوعى ترياق فاروق از اختراعات اوست و تصانيفى در طب دارد . از جمله : كتاب الارشاد لمصالح الانفس و الاجساد ، و كتاب التّصريح بالمكنون فى تنقيح القانون . مقالهء فى الليمون و شرابه و منافعه . مقالهء فى علاج القولنج و مقالهء فى الراوند و منافعه . مقالهء فى الادويهء السلطانيّه و كتاب فى الحدبه ( كوژى ) . و مقالهء فى الليمون او را به لاتين ترجمه و اشتباها به ابن بيطار نسبت داده‌اند . ( لغت نامهء دهخدا ) ابن سديد الحموى سالك الدّين محمّد : كاتب نسخهء افيونه است كه آن را در سال 999 ه - ق نگاشته است . ابن سمجون : طبيب اندلسى معاصر حاجب محمّد بن ابى عمر منصور در 391 ه - ق درگذشته است و ابن ابى اصيبعه گويد : « او طبيب مبرز و در مفردات ادويه متخصّص بود » . او كتاب‌هايى دارد . كتابى در ادويهء مفرده كه ظاهرا از ميان رفته است و كتابى در قرابادين . ( لغت نامهء دهخدا ) ابن سويدى : عزّ الدّين ابو اسحق ابراهيم بن محمّد ( ولادت 600 ه - ق ) طبيب مشهور . در دمشق متولّد و از كودكى با ابن ابى اصيبعه مودّت داشت . الباهر فى الجواهر . التذكرة الهاديّه ، الذخيرة الكافيّه در طب و ادويه تأليف اوست . ( لغت نامهء دهخدا ) ابن عقبور : شرح حال اين شخص در هيچ‌يك از تذكره‌ها و كتب يافته نشد .