فصل در مضرّت‌ها [ ى ] بزر البنج مسيح گويد : بزر البنج احداث خنّاق و جنون مىكند . بغدادى گويد : چهار درم بزر البنج با دو درم افيون سم است كه در ساعت مىكشد « 1 » و اگر اين وزن را دو خورش سازند خواب آورد و تاريكى چشم و سردى بدن و تثاؤب و استرخا عارض شود و بعد از آن زردى روى و جنون و غشاوهء بصر و امتناع تكلّم عارض مىشود و كف در دهان آورد و بعد از دو روز بكشد « 2 » و گفته است كه مشاهده كردم چهار يك رطلى از قسم احمر او ، شخص [ ى ] خورد و مست شد و زياده مضرّتى نرسانيد « 3 » و مقدار مستعمل از آن « 4 » پنج قيراط است و گفته كه در داخل بدن غير از قسم ابيض استعمال نكنند « 5 » و در خارج بدن از قسم سياه و سرخ بسيار فايده مىدهد « 6 » . ( بدل بزر البنج از قول رازى و بسيارى مردم ، به وزن آن افيون است و در اين تأمل است ؛ زيرا كه جمهور برآنند كه بدل افيون سه وزن آن بزر البنج است پس البتّه موازن و مقابل يك مثقال افيون سه مثقال بزر البنج خواهد بود چون تواند بود كه يك مثقال بزر البنج با يك مثقال افيون برابر باشد ؟ اين قول ، كس [ ى ] در افيون ذكر نكرده است كه بدل آن سه وزن بزر البنج او مىتواند گفت . در علاج دفع انواع مضارّ وى ديسقوريدوس گويد كه هرگاه كه بنج را بخورند سبات آورد و فكر را مختلط سازد و پريشانى حواس آرد مانند كران . علاج آن به آسانى توان كردن ) « 7 » و علاج سم اين چون علاج شوكران است و آن ، آن است كه ماء العسل و شير تازهء « 8 » بسيار بدهند خاصّه « 9 » شير بز يا شير خر ماده يا گاو و آبى كه در آن انجير خشك پخته باشند و

--> ( 1 ) . ل و آ : سمى است كه در ساعت بكشد ( 2 ) . ل و آ : خواب آورد بعد از تثاوب يعنى فاژه و استرخا و تاريكى چشم عارض شود و بدن سرد گردد بعد از آنكه گرم سازد بعد از آن ضيق النفس و زردى رنگ و جنون و غشاوه چشم و امتناع تكلم عارض مىشود و كف در دهان مىآرد و خناق حادث مىشود و بعد از دو روز مىكشد . ( 3 ) . ل و آ : نرسانيد و گفته است كه ( 4 ) . ل و آ : مقدارى كه استعمال توان كرد ( 5 ) . ل و آ : گفته مىبايد كه اين قاعده را در بنج بدانند كه در داخل بدن به غير از قسم ابيض نسازند ( 6 ) . ل و آ : فايده اتم است ( 7 ) . ل و آ ( 8 ) . ل و آ : - تازه ( 9 ) . ل و آ : خاصيّت