امّا چون مشابه بدن نمىشود در او تأثير مىكند « 1 » و تأثير بدن موجب ضعف او مىشود هرچند دوا بيشتر باشد تأثير و تأثّر او بيش خواهد بود و اين حالت هرگاه متمادى شود ، مضرّت عظيم شود و آن ، گاهى است كه همهء اجزا بر وفق امور معتبره باشد و اين خود ناممكن نيست امّا نادر الوقوع است « 2 » ؛ جهت آنكه طبائع ادويه گاهى « 3 » معلوم نيست و خصوصيّات امزجه البتّه « 4 » بسيار خفا دارد و بر همه كس در همه حال ظاهر نمىشود و بسيار دوا باشد كه در اكثر امزجه « 5 » حالى داشته باشد و در مزاج مخصوص چنان « 6 » حال از او به ظهور نيايد اين معنى بر كسانى كه مزاولت « 7 » علاج كرده‌اند ظاهر باشد بر فرض آنكه مفردات همه مجرّب باشد ( و مأمون الغائله مىتواند بود ) « 8 » و از تركيب ، حالتى پيدا شود كه مضرّت عظيم عائد گردد . هم از امور مشهوره ، روغن كنجد كه حارّ رطب است ( و ) « 9 » از براى دفع تجفيفات ، نظير خود ندارد امّا اگر به افيون جمع شود بسيار مضرّت رساند . ( شنيده‌ام كه ) « 10 » جمعى كه بر اين اطّلاع داشته‌اند افيون جهت هلاك « 11 » خورده‌اند و روغن كنجد از عقب آن تا قابل علاج نباشد . ( همچنانكه محمّد ابن زكّريا از بستان نقل كرده كه اينجا دو طعام مألوف است كه عادت جارى نشده در جمع ميان دو غذا و اگر اتّفاق جمع واقع شود بكشد آكل را ، و من نمىخواهم كه اين دوا را به فرزند خود تعليم كنم . اين حقير مىگويد كه دو چيز هست يكى دواى جيّد النّفع كه در شرب آن ضررى نيست و ديگر غذاى مألوف و جمع ميان ايشان سمّى مىشود كه بسى نكايت و مضرّت مىرساند و من نيز آن را نام نمىدانم و اظهار نمىكنم ) « 12 » .

--> ( 1 ) . ل و آ : نمىكند ( 2 ) . ل و آ : و اين خود يا ممكن نيست يا نادر الوقوع است ( 3 ) . ل و آ : كما هى ( 4 ) . ل و آ : خصوصيات امر چه ( 5 ) . ل و آ : مزاج‌ها ( 6 ) . ل و آ : و در مزاجى مخصوص چندان ( 7 ) . ل و آ : اين معانى بر كسانى كه مزوله ( 8 ) . ل و آ ( 9 ) . ل و آ ( 10 ) . ل و آ ( 11 ) . ل و آ : بهر هلاك خود ( 12 ) . ل و آ