يوسف بن محمد بن يوسف الطبيب الهروي

7

رياض الادويه ( فارسى )

مقدّمهء مصحّح نگاهى اجمالى به وضع علم پزشكى در دورهء حيات يوسفى از قرن اوّل هجرى به بعد ايرانيان در چندين شاخه از علوم برترى يافته بودند ؛ از آن جمله بود : فلسفه ، منطق ، پزشكى ، رياضيات ، اخترشناسى ، طالع‌بينى ، موسيقى ، مكانيك و شيمى . پزشكى از ميان ديگر علوم بيشتر مورد توجه قرار گرفت و از بين همهء شاخه‌هاى پزشكى در دورهء اسلامى ، داروسازى بيش از بقيه به حيات خود ادامه داد . ايرانيان همواره در رشتهء داروسازى پيشتاز بوده‌اند ؛ كتاب قرابادين شاپور بن سهل در قرن سوم هجرى و ترياق‌ها اثر ابن الترمذى در قرن ششم هجرى اساس همهء كتب ديگر داروسازى و فهرست‌هاى گياهان طبّى را كه بعدها نوشته شدند ، تشكيل مىدادند . در دورهء صفويه كه اوج ترويج و قدرت گرفتن مذهب تشيع بعد از حملهء مغول بود ، در سايهء حمايت سلاطين صفويه بسيارى از علوم ، بالأخص طبّ ، قدرتمندانه به حيات خود ادامه داد و ما شاهد به وجود آمدن آثار عظيم گياه‌شناسى از جمله تحفهء حكيم مؤمن و قرابادين شفايى و غيره در اين دوره هستيم . اهميت اين آثار بالأخص كتاب قرابادين يا طبّ شفايى كه در 963 هجرى تدوين شد ، تا جايى بود كه گفته‌اند اساس كتاب داروسازى ايران اثر پدر آنگلوس ( آنجلو ) را تشكيل داد كه در 1681 م . / 1092 هجرى در فرانسه به طبع رسيد ( براى اطلاع بيشتر ، نك : سيورى ، ايران عصر صفوى ، صص 218 - 224 ) . سلاطين صفويه در احترام و قدردانى از پزشكان شهره هستند ؛ مخصوصا