بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )
58
خلاصة التجارب ( طبع جديد )
ممتد و تفكر ممتد . يازدهم دم گرفتن . دوازدهم عفونت و يا لسع حيوانى كه زهر گرم دارد ليكن گرمى عفونت و لسع ناطبيعتى بود چنانچه حمى كه از افراط جمله اين اسباب مذكوره افتد . سببها كه تن را سرد كند پانزده نوع است : اول تعبها جهت تحليل حرارت غريزى و اگر چه در اول حال لختى انعاش آن مىكند . دوم بعضى از اعراض نفسانى چون جبن و غم غير ممتد . سوم سكون مفرط جهت فروميرانيدن حرارت غريزى و احداث رطوبات فضليه و خامى اخلاط . چهارم خوردنىهاى سرد . پنجم خوردن به افراط جهت آنكه چون نيك هضم نشود حرارت را فروگيرد و قهر كند . ششم نايافتن غذا از جهت آنكه چون ماده حرارت و حار غريزى گسسته شود ، تحليل يابند . هفتم هواى سخت گرم جهت بسيارى تحليلات و كم شدن ماده حار غريزى و يا خرج شدن مواد گرم از مسام . هشتم بسيار نشستن در گرمابه و آبهاى گرم هم بدين سبب . نهم بسيار يافتن سرما جهت فروميرانيدن حرارت ها لختى . دهم استعمال ضمادات و اطليه و ادويه سرد از خارج . يازدهم سده از جهت بسته شدن راه مواد گرم كننده ، و اين سردى ناطبيعى بود كه در يك عضو افتد همچو مفاصل كه از افراط بعضى از اين اسباب مذكوره افتد . دوازدهم افراط استفراغات جهت افراط تحليل . سيزدهم خامى اخلاط . چهاردهم غلبهء اخلاط سرد و رطوبات فضليه . پانزدهم گزيدن حيوانى كه زهر آن سرد بود و اين سردى هم ناطبيعتى بود . سببهايى كه ترى فزايد يازده نوع است : يكى دعت و سكون به افراط جهت عدم تحليل رطوبات و جمع شدن آنها . دوم بسيار خفتن بر پرى معده جهت همين سبب . سوم قلت استفراغات و تحليلات . چهارم استفراغ صفرا . پنجم استغذاى اغذيه لذيذه غير يابسه جهت حصول رطوبات . ششم خوردن ترىها و فواكه به افراط . هفتم تدهين بادهان معتدله جهت حفظ رطوبات و تقويت اعضاء و ترطيب . هشتم گرمابه معتدل بعد از طعام تر جهت جذب رطوبات به جلد و عدم تحليل آن . نهم هواى تر معتدل در سردى و گرمى . دهم ضمادها و طلاهاى سرد جهت منع رطوبات از تحليل و حبس بخار . يازدهم شادى معتدل ممتد . سببهايى كه خشكى فزايد دوازده نوع است :