و گفته‌اند كه اگر با خون اخلاط گرم فاضل بود تقديم فصد كنند و اگر اخلاط سرد فاضل بود تقديم مسهل كنند . و بايد كه چون خلط فزونى بينند و قوت ضعيف بود و مجال دارو باشد البته داروى قوى دور دارند و به ملينات سبك به دفعات استفراغ كنند و در اثناى آن‌ها تقويت مزاج به غذاها و شربت‌هاى مناسب مىكنند . و اگر قوت قوى بود و به داروى قوى مرخص‌اند ليكن به دفعات بعيده تا تنقيه نيكو شود . و اگر قوت قوى و خلط اندك بود به تعديلات و تحليلات زايد نمىشود ، به دواى قوى به يك دفعه تنقيه مناسب بود و به شرطى كه داروخوار گاهى فى الجمله دارويى خورده باشد و الا كسى كه به هيچ داروى عادت نداشته و مزاج او را نشناخته باشند ، داروى قوى به دو نشايد دادن . و آنجا كه قوت ضعيف و خلط اندك بود جز به ملينات سبك و تدابير لطيف و رفق رخصت نباشد . و بايد كه در تركيب مسهلات مراعات تقويت دل و فم معده و جگر كنند و به ادخال مفتحات و مقويات و آنچه به غايت قوى بود و از او بيم ضررى به اين اعضا و غيره باشد مصلح آن با آن ضم كرده لختى قوت آن را بشكنند . و استعمال مسهل در وقتى بايد كه طعام هضم شده باشد و عطش و اشتهاى طعام ديگر پديد نيامده باشد تا قوت دوا شكسته نشود و طبع به كل به تدبير دوا مشغول گردد . و مردم ضعيف تركيب و ضعيف معده و گرم‌مزاج را چون به مسهل احتياج افتد ، به يك ساعت قبل از مسهل غذاى لطيف خنك مسكن صفرا بايد خوردن چون كشكاب به آب انار و امثال آن تا قوت اسهال داشته باشد كه قبل از مسهل به چند روز و همچنين بعد از مسهل طعام كم‌نمك خورند . و چون مسهل خورده باشد پاىها و معده و نشستنگاه را گرم دارند در خنكى هوا و تا مسهل و ملين از كار باز نايستد هيچ طعام و شراب نخورند كه باوجود شكسته شدن فعل دوا مضر نيز كرده باشند مگر آنجا كه معده گرم باشد و تحمل نياورد ، آن هنگام غذاى لطيف مسكن عطش از مرقه‌هاى مناسب و يا دوغ و يا شيرينى لايق بىنار اندكى جايز بود و ليكن قبل از اثر دارو هيچ نبايد خوردن مگر وقتى كه مايوس شوند از عمل و سستى پديد مىآيد . و اشتها بودن در اواخر عمل كم‌ضرر بود و قطع عمل به غذا و شراب اگر مطلوب بود مختارند . و بر ملين صبر غذا اولى بود تا تمام عمل . و آب سرد اندكى خوردن در اثناى عمل گاه بود كه قوت دارو را تقويت كند چنانچه بعد ظهور اثر شربت گل مكرر چون اندك تجزع آب سرد كنند هر نوبت بر مجلسى اعانت كنند . و گاه بود كه مضرت كند ليكن آنجا كه تشنگى مفرط بود و چاره نباشد به احتياط بايد خوردن . و تجرع آب گرم مسهل را يارى دهد و شربتى تمام قوت دارو بشكند . و خواب قبل از فعل آن را قوت بشكند و ملين را از كار باز دارد . و حركت اندك بعد خوردن مسهل به ساعتى مسهل در اثر يارى دهد و حركت به تعب مضر بود و قبل از خوردن و بعد از تمامى عمل در حين اثر و سكون بر داروى قوى استفراغ را ناقص سازد بر داروى ضعيف مدد كند . و بايد كه چون از عمل دارو فارغ شوند به هيچ فعل