عماد الدين محمود بن مسعود شيرازى

شناسنامه 5

رساله بيخ چينى ( فارسى )

بسمه تعالى حكيم عماد الدين محمود بن مسعود شيرازى و آثار او حكيم عماد الدين محمود بن مسعود بن محمود بن شيرازى يكى از پزشكان دانشمند و مولفين پركار قرن دهم هجرى و معاصر دوران سلطنت شاه طهماسب صفوى است كه از شهرت و مقام والائى در تاريخ پزشكى برخوردار است . اين حكيم فرزانه مدتى به عنوان پزشك در بيمارستانى كه در آستان مقدس حضرت امام على بن موسى الرضا ( ع ) براى ارائه خدمات پزشكى به زائران و مجاوران ، از پيش ايجاد شده بود به دستور شاه در مشهد اقامت گزيد و در همان جا كتاب معروف آتشك « 1 » و كتاب حاضر ( يعنى رساله بيخ چينى ) را تاليف كرد . آثار ذكرشده از او « 2 » كه در كتابخانه‌هاى داخل و خارج كشور قابل دستيابى است عبارتند از : 1 - ينبوع در 436 صفحه در ادويه مفرده و مركبه ( قرابادين ) موجود در كتابخانه ملى پاريس 2 - رساله‌اى درسته ضروريه موجود در كتابخانه آستان قدس رضوى 3 - رساله‌اى در بيان خواص و منفعت چوب چينى ( رساله حاضر ) 4 - رساله قلع آثار در دفع هر رنگ از جامه و كاغذ و غيره در 53 باب موجود در كتابخانه ملى پاريس

--> ( 1 ) - اين كتاب توسط موسسه مطالعات تاريخ پزشكى ، طب اسلامى و مكمل در سال 1382 انتشار يافته است . ظاهرا كتاب مورد اشاره به لحاظ در بر داشتن نكات مهم و تاريخى در مورد ورود برخى بيماريهاى مقاربتى از اروپا به ايران در دوره صفويه اهميت ويژه‌اى دارد اگرچه شايد به همين دليل برخى نويسندگان غربى مثل سيريل الگود در كتاب تاريخ پزشكى ايران و سرزمين‌هاى خلافت شرقى ، نسبت به وى لحنى معترض و نامناسب پيش گرفته‌اند . ( 2 ) - شرح نسبتا مبسوطى درباره زندگى اين دانشمند ايرانى ، را در ديباچه كتاب آتشك ( انتشارات ويژه موسسه مطالعات تاريخ پزشكى ، طب اسلامى و مكمل ) نگاشته‌ايم .