عماد الدين محمود بن مسعود شيرازى
100
رساله بيخ چينى ( فارسى )
آنكه آنچه مانند آرد شده درو چند مضرت است ، يكى آنكه درو قوتى نمىماند براى طبخهء ثانيه و ديگر آنكه بعضى از اجزاى او به آب مشروب داخل مىشود و دران نيز چند مضرت است سوم آنكه آب را غليظ مىكند و در منافذ و مسالك دقيقه نفوذ بر وجه مطلوب نمىكند - چهارم آنكه او نيز در بعضى مجارى مىماند و احتمال تسديد دارد و ديگر آنكه چون در مقدار كمتر از باقى اجزاء است تاثير و انفعال او از حرارت و غير آن متشابه نخواهد بود - پس در تاثير با ديگر اجزاء متساوى نخواهد بود - شرط دوم از قسم دوم وزن معين است بدستور مذكور كه به تجربه به صحت رسيده كه ما دون آن غير مؤثر و ما فوق آن مضر است سوم آنكه طبخ به آب كه اگر سفوف سازند و يا معجون كنند و يا غير آن و يا آنكه بدستورى كه بعد ازين مىآيد ترتيب يافته باشد خاصيت مطلوبه ازو بفعل نمىآيد و يقين آب در ميان مايعات بواسطهء آن است كه قابل همه قوتها است و منافات با هيچ قوتى ندارد و مالوف همه طبائع است چهارم تعين وزن آب جهت آنكه زياده بر آن موجب ضعف يا بطلان قوت او مىشود و كمتر از آن موجب غلظ قوام و تاثير آن زياده از حد مطلوب و تجربه درين امور شاهد عدل و حكم صدق است - پنجم پوشيدن او در وقت جوشيدن تا ابخره كه حامل قوت او است بيرون نرود و نقصان قوت او لازم نيايد - ششم آنكه جوشيدن تا حد معين و آن كمتر از ثلث است كه استيفاى استخراج قوت او چنانچه مطلوب است بشود - هفتم آنكه بخار او در وقت سر ديگ برداشتن و ديگ را زير لحاف برون مىبايد كه در روى و گلوى او برآيد - هشتم آنكه آن بخار كه بعبث بيرون آيد ضائع نشود و هم