علي بن حسين انصارى شيرازى
70
اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )
چون با سفيدهء تخممرغ و گرد اسيا بسرشند و بر وى ضماد كنند سودمند بود صاحب مخزن الادويه مىنويسد : بقس معرب از بقسين و يا بقسيون يونانيست و اهل شام شمشار و به فارسى شمشاد گويند بقلة الحمقا بقلهء مباركه گويند و اسمهاى ديگر وى در بزر الخرفه گفته شد بپارسى تورك گويند بهترين وى تازه بود طبيعت وى سرد و تر است در سيم و گويند در آخر دويم صفرا بشكند و قى بازدارد و چون دو درم در آب بياشامند منع نزف دم بكند و چون ثاليل بوى طلا كنند زايل كند و اگر بر ورمهاى گرم كه مخوف باشد ضماد كنند نافع بود و آب وى چون بياشامند كرم را بكشد و گزندگى جانوران را سود دارد چون با روغن گل بر سر كنند جهت درد سر كه از آفتاب بود سود دارد و سوزش مثانه و درد دندان را نافع بود و عصارهء وى جهت نفث دم و معده و جگر گرم سودمند بود و خوردن و ضماد كردن و جهت سجح روده و اسهال مرارى حقنه كردن نافع بود و تبهاى حاده را سودمند بود اما باه را مضر بود و بسيار خوردن وى تاريكى چشم و شبكورى آورد و مصلح آن كرفس و جرجير و نعناع بود و گويند مضر بود بروده و مصلح وى مصطكى بود صاحب مخزن الادويه مىنويسد : بقلة الحمقا لغت عربيست و نيز به عربى فرفخ و رجله و حسيب و بقلة اللينه و بقلهء مباركه و بقلهء فاطمه و بقلة الزهرا و به فارسى خرفه و تورك و بعبرانى ارغيلم و بفرنگى برغال سالى و بهندى خلفه و قسمت كوچك آن را الونيا نامند لاتين PORTULACA OLESACEA فرانسه POURPRIER COMMON انگليسى COMMUN PURSLANE بقله خراسانى بقلهء مبارك و بقلهء حامضه گويند و بپارسى تره خراسانى و پرك گويند در نيشابور غاسق تره گويند بهترين تازه وى بود طبيعت وى سرد و تر است در سيم و گويند در آخر دويم در اول شكم را بهبندد و مرهء صفرا را سودمند بود و اشتهاى طعام بازديد آرد و محرور مزاج را نافع بود و بلغمىمزاج را مضر صاحب مخزن الادويه مىنويسد : بقله حامضه به فارسى تره خراسانى و ساق ترشك و بهندى ساك چوكه نامند بقلة الذهبيه قطف است و سرمق نيز گويند و گفته شود بقلة المباركه و بقلة الزهرا و بقله لينه بقلة الحمقاست و گفته شد بقلة الغزال مشك طرامشيع است بقله بارده لبلاب است و گفته شود بقلة الانصار كرنب است بقله يهوديه از قول صاحب جامع نوعى از هندباء برى است و از قول صاحب منهاج از خبازى است و صاحب منهاج در صفت