علي بن حسين انصارى شيرازى

56

اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )

زكام را نافع بود اگر به بطيخ آن بشويند خوردن آن مضر بود به گرده و مصلح آن انيسون بود و رازى گويد بدل آن در دردسر بابونج است و گويند افسنتين صاحب مخزن الادويه مىنويسد : برنجاسف بكسر با و سكون نون و فتح جيم بيونانى ارطيه ماسيا و به عربى سويلا و بفارس بومادران و بشيرازى برتراسك نامند لاتين ARTENISIA HEYNIANA - ARTENISIA INDICA بردى نباتيست كه در آب رويد و در مصر از وى كاغذ سازند و مؤلف گويد بشيرازى وى را تك خوانند و شاخ ميان وى را پيزور خوانند و در قوت مانند قرطاس بود و سوخته وى را تجفيف زيادت بود و طبيعت وى سرد و خشك است در دويم چون بكوبند و بر جراحتهاى تر پاشند خشك گرداند و چون در سركه خيسانند و خشك كنند ناصور را نافع بود و خاكستر وى آكلهء را كه در دهن باشد سود دارد و حبس نفث دم بكند و آنچه مصرى بود غذا دهد چون بركشند و بمكند مانند نيشكر صاحب مخزن الادويه مىنويسد : بفتح با لغت عربى است به فارسى پيزور و بهندى كوندل و پهته و پيزا و بلغت اهل مصر فاقير و بلغتى خوص جهت مشابهت برگ آن برگ نخل و بسريانى بانورس نامند و قسمى ديگر از آن است كه برگ و ساق آن طولانى و غليظتر و مدورتر مىباشد و در مصر از پنبهء آن كاغذ مىسازند برقوثى بزرقطونا است و آن را امسوس خوانند و گفته شد در الف برنيس نوعى از بلوط است و گفته شود برهنانج نوعى از مرو است و آن را مرماحوز گويند و گفته شود صاحب مخزن الادويه مىنويسد : به فارسى آن را مروخوش نامند پروانيا كرمة البيضا است و آن را فاشارا گويند و گفته شود صاحب مخزن الادويه تحت عنوان فاشرا مىنويسد : معرب از فاشار سريانى است و به فارسى آن را هزارفشان و هزاركشان كه معرب هزارجشان است بمعنى هزار شاخ و به فارسى نيز آن را ماردارو و كرم دشتى و بشيرازى نخوشى جهت آنكه در زمستان خشك نمىگردد و تفليسى گفته بسريانى كتنبا نامند و برومى حليلوطن و بيونانى اغليطوس و به بربرى ارجالون و در تنكابن و طبرستان الاملك گويند بزبزق شابانك و شابانج و شاهبانج نيز گويند و گفته شود پرسياوشان شعر الجن و شعر الجبال و شعر الارض و لحية الحمار و شعر الخنازير و ساق الاسود و الوصيف الاسود و كزبرة البئير خوانند و آن شعر الغول است و بپارسى پرسياوشان گويند و بكرمانى كورسو خوانند بهترين وى آنست كه چوب وى سياه بود و ورق آن سبز و گويند بهترين وى آنست كه چوب آن بسرخى زند طبيعت وى معتدل است در گرمى و سردى و گويند ميل بگرمى و خشكى دارد و سه درم از وى مسهل بلغم و سودا بود و شش و سينه را از فضول غليظ پاك كند و بگدازاند و يرقان و سپرز