علي بن حسين انصارى شيرازى

37

اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )

سفيدفام و اطماط گويند چيزيست كه به لوبيا ماند اگر سه عدد آن بديوانه دهند عاقل شود و اگر زيادت بدهند جنون وى زيادة شود اطريه بپارسى رشته خوانند و از آرد فطير سازند و طبيعت آن گرم و تر است ديرهضم بود و نافع جهت سينه و سرفه و شش چون قند و روغن و بادام اضافه كنند و اگر با بقلة الحمقا بپزند يا لسان الحمل سودمند بود جهت نفث دم و منفخ بود و مصلح وى فلفل و سعتر و فوتنج بود بعد از آن مثلث يا عصل يا زنجبيل پرورده خورند صاحب مخزن الادويه مىنويسد : اطريه لغت عربيست و به فارسى آش آرد و رشته نامند صاحب تحفه مىگويد : اطريه به فارسى آش آرد و رشته نامند و از اغذيه معروفه است . . . و آنچه از آرد گندم و روغن بادام و اسفناج و خرفه و امثال او ترتيب دهند به فارسى اوماج باشد اظفار الطيب ناخن بويا گويند صدف و ناخن پريان و بشيرازى ناخن ديو خوانند طبيعت آن گرم و خشك است در دوم ماسرجويه گويد در سيم چون زن در شيب خود دود كند حيض براند و اختناق رحم را نافع بود و خفقان و درد معده و جگر و رحم را نيز سودمند بود و رازى گويد اگر با سركه بياشامند شكم را نرم كند و بسيار وى سجح آورد و مصلح وى گل مختوم يا قبرسى بود و بدل آن قصب الذريره صاحب مخزن الادويه مىنويسد : بهندى نكه و بفرنگى آن را انكيزاوطس نامند و آن جسم صلب صدفى است شبيه به ناخن كه از ساحل درياى هند آورند اعين السراطين سنكسبويه است و گفته شود اغيرس جوز رومى است اغرسطلس اثلق است و گفته شد اغرسطس ثيل است و گفته شود اغبر توتياى مركب است از شيح و توتياى كرمانى و نبات مصرى و در مركبات گفته شود اغليقى به زبان يونانى مينخيتج ( مين خى تج ) و به فارسى نجتجوش خوانند و گفته شود افلطون مقل است و گفته شود