گيرند كه مانند فندق بود باسياب خرد كنند و روغن وى بگيرند و رها كنند تا منجمد شود ابن مؤلف گويد در تركستان مرغى هست و او را نيز قاوند گويند و پيه او را قاوندى خوانند و همچنين گرم بود و دردها كه از سردى بود تسكين دهد صاحب مخزن الادويه مىنويسد : قاوند از ادويه محموله است معنى اصل آن معلوم نيست كه نباتى يا حيوانى بود و پس از ذكر عقايد مختلف بالاخره مىگويد كه نواب معتمد الملوك سيد علوى خان قدس سره نوشته‌اند ثمر درختى است كه در كوهى كه بر كنار نهر گنگ مىرويد بدست مىآيد و آن ثمر به قدر بادام بزرگى است و از مغز آن اين روغن بدست مىآيد قاقيا اقاقيا بود و گفته شد قاتل اخيه خصى الكلب بود و گفته شد و از بهر آن اين اسم بر وى نهاده‌اند كه ايشان دوبيخ‌اند مانند دو زيتون كه در سالى يكى فربه بود و يكى لاغر و در سالى ديگر آنكه فربه بود لاغر گردد و آنكه لاغر بود فربه گردد قابضه بپارسى سنگدان خوانند و در قوابض گفته شد قارسيا قراصيا بود و گفته شد قبج حجل خوانند و بپارسى كبك گويند و صاحب منهاج گويد نزديك به تيهوج بود و لحم وى الطف لحوم بود و گرم و تر بود و چون بريان كنند شكم ببندد و سخين بود و باه برانگيزد و دل را روشن كند و غذاى بسيار دهد و از بهر آنكه دير هضم شود و شريف گويد گوشت وى معتدل بود و غذاى نيكو دهد و زود هضم شود و دماغ وى چون با شراب صرف بياشامند يرقان را سود دهد و جگر وى چون گرم بود مقدار نيم مثقال فروبرند صرع را سود دهد و زهرهء وى شبكورى و تاريكى چشم را نافع بود كجل كردن وى و چون زهره وى سعوط كنند هر ماه ذهن زيادت كند و نسيان كم كند و قوت باصره بدهد و اگر زهره وى با مرواريد ناسفته و مثل آن مشك با جزاء مساوى سحق كنند سفيدى چشم و غشاوه و جرب را سود دارد و بيضهء وى چون با سركه عنصل بپزند و بخورند درد شكم و مغص را سود دهد لاتين PERDIX CINEREA فرانسه ALINOTTE , PERDRIX انگليسى PARTRIDGE قت رطبهء خشك است و آن فصفصه بود و گفته شد قتاد خارى است كه صمغ وى كثيرا است و بشيرازى آن را كم خوانند و خار وى را بسوزانند و چوب وى را به گاو و شتر دهند و غذائى نيكو بود ايشان را و طبيعت آن گرم و تر بود و سرفه را سودمند بود و قرحهء شش را و منفعت كثيرا در كاف گفته شود در مخزن الادويه مىنويسد : قتاد بفتح قاف لغت عربى است و نيز شجرة القدس و مسواك القياد و مسواك المسيح و به فارسى كون و نوارس و قبيح نيز قسمى از آنست و اصح آنست كه به فارسى آن را كم بضم كاف و بشيرازى بالش عاشقان نامند و آن درختى است پرخار و ساق آن بىخار و مانند نى و شتر آن را بخورد رنگ گل آن زرد و كثيرا صمغ آنست