علي بن حسين انصارى شيرازى

238

اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )

سنديان الارض فراسيون بود و گفته شود سنجاب گرمى وى كمتر از سمور بود بر قياس وى گويند سرد و تر بود پوشيدن وى گرم‌مزاج و جوان را نيكو بود و نيكو بود كسى را كه شرب دايم كند صاحب مخزن الادويه مىنويسد : حيوانيست از موش صحرايى بزرگتر و دنبالهء آن كوتاه و پرموى و سياه و بسيار نرم و زير شكم آن سفيد و باقى خاكسترى در تنكابن اسيكول نامند و در مازندران اسنبك و در درختها مأوى دارد لاتين SCIURUS VULGARIS فرانسه PETIT GRIS انگليسى MINEVER - SQUIRREL سنديان درخت بلوط بود و گفته شد و آن نزد اهل شام بود بيخلاف سندهان عود هندى بود و طبيعت وى گرم و خشك بود در سيوم نقرس را سودمند بود و چون بياشامند يا ضماد كنند سنور فرودى آنچه هندى بود گرم و خشك بود بغايت مسخن بود و قايم‌مقام فروثعلب و شريف گويد چون وى را همچنان بسوزانند در ديگى به گل گرفته تا خاكستر گردد و با سركه بياميزند و طلا كنند و به پر مرغ شقاق كه در ميان انگشتان دست و پايها بود زود زايل كند و غافقى گويد گوشت گربه گرم و تر بود و بواسير را نافع بود و مسخن گرده بود و درد پشت را سود دهد گربه لاتين FELIS CATUS فرانسه CHAT انگليسى CAT سنكسبويه سنجسبويه است و سكسبويه و گفته شد سورنجان در مصر عكنه خوانند و در عراق لعبه بربرى و بيونانى فلجيقن و افيمارون نيز گويند بهترين آن مصرى بود كه اندرون و بيرون آن سفيد بود در شكستن صلب بود و آنچه سياه و سرخ باشد بد بود و گويند طبيعت آن گرم بود در اول درجهء سئوم و خشك در اول درجهء دوم و گويند خشك بود در سئوم و گويند سرد است در دويم و در وى قوتى بود كه مسهل بلغم بود بخاصيتى كه در وى بود مسكن درد مفاصل بود و نقرس و خدر را نافع بود و نافع بود جهت جراحتهاى كهن و بر نقرس ضماد كردن درد ساكن گرداند در زمان و اگر بسيار ضماد كنند ورم را صلب گرداند و وى ترياق جميع مفاصل بود و تميمى گويد وى را خاصيت عجيب بود بر بواسير باطن چون سحق كنند نيم درم از وى و بروغن گوسفند بسرشند و به پنبه پاره به خود برگيرند درد مقعد در شب نافع بود و ديگر شب احتياج نبود و درد مفاصل را با بعضى ادويه‌ها لطوخ كردن نافع بود و منصورى گويد منى بيفزايد و مجهول گويد سورنجان سفيد باه را زياده گرداند و صاحب منهاج گويد خاصه با زنجبيل و كمون و فوتنج و مقدار مأخوذ از وى نيم مثقال بود با قند و شيخ الرئيس گويد چون جهت مفاصل خورند اولى آن بود كه با كمون و فلفل بياميزند و ابن ابى صلت گويد مسهل بلغم خام بود و درد مفاصل را نيكو بود و ماده كه در مفاصل و نقرس بود براند و شربتى از وى يك مثقال بود با قند و با اندكى زعفران و چون با ادويه بياشامند نيم مثقال شايد و اسحق گويد مضر بود بمعده و مصلح آن كثيرا بود با قند و زعفران سياه و سرخ آن بغايت مضر بود و اگر با ادويه مسهله بياميزند آن ادويه در معده ببندد و آفتى عظيم پيدا