علي بن حسين انصارى شيرازى
118
اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )
حجر الكرك سنگى است بغايت سفيد و در ساحل بحر هند يابند و ساحل بحرسند نيز باشد مهرهء كه از وى حكاكان و خراطان نگين سازند از عاج سفيدتر بود و خوبتر و طبيعت وى سرد و خشك است در آخر دوم اهل سند و هند از وى نگين سازند و زنان گردنبند و متفقاند كه خاصيت اين سنگ آنست كه دفع سحر و دفع چشمزخم مىكند و بر دشمنان ظفر مىيابند و اگر نگينى از آن با خود دارند كسى دروغ از قبل ايشان نگويد و هركس كه وى را بيند دوست دارد و پادشاهان هند و سند از وى ظرفها سازند و در آن اكل و شرب كنند و مدعاى ايشان آنست كه در هر صحبتى كه بود جنگ و فتنه نبود و فرح و شادى زيادت بود و اهل هند و سند مهرهها از آن در موى كشند و گويند كه موى دراز كند و مهرهء وى مانند مرواريد بزرگتر بود و چون سحق كنند و در چشم كشند سفيدى كه در چشم بود خواه قديم و خواه جديد زايل گرداند و اگر سنون سازند دندان را سفيد سازد و جلاى تمام بدهد صاحب مخزن الادويه اضافه مىكند كه : قبل از حكاكى كدورت دارد و بعد از آن سفيد و شفاف مىگردد شبيه به حجر سلوان و بلور صاحب تحفه آن را حجر الكزك ناميده است حجر اسيوس اسيوس بود و گفته شد حجر القشور حجر العشر گويند و قيشور نيز گويند و گفته شود حجر الحوت سنگى بود و در سر ماهى يابند مقام دماغ وى سفيد و سخت بود و چون بياشامند سنگ گرده بريزاند حجر شفاف قيسور است و گفته شود حجر غاغيطاس حجر غاغاطيس گويند و از وادى شام آرند و آن وادى در قديم غاغا خواندندى و اين زمان وادى جهنم گويند چون به آتش نهند بوى سر و سوخته كند و لون آن سياه بود و بوى قير كند و سبك بود و صفحها بر روى يكديگر بود و قوت وى بغايت يبوست بود و به خوردن وى صاحب مفرده گويد مصروع را صرع آورد و صاحب منهاج گويد بخور وى صرع را نافع بود و احتقان رحم را سود دهد و گزندگان از وى بگريزند و با ادويهء ديگر بر نقرس ضماد كنند سود دهد و در جراحتهاى عظيم گوشت بروياند و نافع بود صاحب تحفه تحت عنوان حجر غاغاطيس مىنويسد : سنگى است كه از وادى مشهور به غاغا ما بين فلسطين و طبريه خيزد و معروف است به جهنم چون در آتش گدازند چون چوب سوخته گردد و از يكرطل او يك وقيه مىماند با صلابت و سفيدى و قبل از احراق سياه مايل به كبودى است حجر الشطريط و آن سنگ مرمر گويند و گفته شود در ميم در مخزن الادويه سطريط ضبط شده است