علي بن حسين انصارى شيرازى
110
اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )
حب العصفر قرطم است و گفته شود حب الاس بپارسى تخم مورد گويند بهترين آن بستانى بود و طبيعت وى سرد و خشك است و قابض بود و گويند گرم است و شكم ببندد و منع نفث دم بكند و معده را قوت بدهد و بول براند و سرفه را نيكو بود و مقدار مستعمل از وى سه درم بود و ريشهاى اندرونى را نافع بود و گزندگى عقرب را چون با شراب بياميزند ريش مثانه را نافع بود خواه تر و خواه خشك و چون بپزند با شراب و ضماد كنند بر ريشهاى كتفين و قدمين زايل گرداند و چون تر بود و بكوبند با شير ضماد كنند بر ريشها كه ورم بود تحليل كند جرب و بواسير را سودمند بود و ورم مقعد را سود دارد و چون سحق كنند و بر كلف روى مالند نافع بود و اسحق گويد مضر است به مثانه و مصلح وى صمغ عربى بود و بدل وى عصير ورق آس يا نيم وزن آن شعير صاحب مخزن الادويه تحت عنوان ااس مىنويسد : آس فارسى اسامى سريانيست و ريحان نيز نامند و نيز بسريانى كرلنفسا يعنى خصومتكننده با تن خود و بيونانى آس بستانى را ايارس و قيطس و برومى مرسنين و به حبشى ازورا و بهندى ادهيره گويند و حب آلاس را بكام و قطوس و عماد و بنك آس را منطر و گويند قيطس نيربنك آس است . لاتين BACCAE MYRTI فرانسه BAIES DE MYRTE انگليسى MYRTLE BERRIES حب الرمان بپارسى اناردانه گويند و بهترين ترش فربه بود و طبيعت وى سرد و خشك بود و شكم ببندد و منع مواد صفراوى بكند و غثيان ساكن كند و قى بازدارد و فم معده گرم را قوت دهد و عصارهء وى خاصه ترش چون بپزند و با عسل بياميزند نافع بود ريشهايى كه در دهن بود و در معده و ريشهاى پليد را نافع بود و گوشت زيادت بخورد و اندرون گوش و بينى كه ريش شده باشد نيكو بود و بدل وى سماق بود حب البان دانهايست به شكل فستق اما پوست وى تنك بود و سهلشكن باشد و آن را فستق الهاويه خوانند و در طعم وى تلخى بود با قبض و بهترين وى بزرگ خوشبوى بود طبيعت وى گرم بود در سيوم و گويند تر است در اول بلغم را سودمند بود و مقدار دو درم از وى مستعمل بود جلا دهد و ثاليل و كلف و دانهها كه بر روى پيدا شود و جرب و حكه را نافع بود و سده جگر و سپرز بگشايد و صلابت آن نرم كند چون با آرد كرسنه ضماد كنند و اسحق گويد مضر است بجگر و مصلح وى رازيانه است و ديسقوريدوس گويد بدل وى قشور سليخه بود و گويند بدل آن به وزن آن قوت و نيم وزن آن قشور سليخه و دهيك وزن آن بسياسه و آن را شيرازيان تخم غاليه خوانند حب الملوك ماهودانه است و گفته شود صاحب تحفه مىنويسد : ماهودانه است و گويند دند است و گويند حب الصنوبر كبار است و بغدادى گويد به لغت اهل بغداد قراصيا است حب القنا عنب الثعلب است و گفته شود حب المحلب بپارسى پيوند مريم خوانند بهترين وى فربه بود و طبيعت وى گرم و خشك بود و گويند معتدل بود و گويند سرد است و اصح