به آتش ملايم بپزند تا آنكه كف آن بالا آيد و عسل روى كف بسيارى بالا مىآورد پس از اين جهت محتاج اين است به طبخى زياده و مقدارى اكثر از آب به اين مقدار پاك مىگردد و چون آن مقدار آب كه ممزوج به آن نموده باشند در صورت ثانى نصف آن بوده باشد پس داخل كنند در آن سركه مثل نصف وزن عسل و باز بجوشانند آن را تا بگردد سركه مخلوط به عسل خلطى نيكو و باقى نماند سركه خام و گاهى ساخته مىشود اين سكنجبين بدل به دستور اول مرتبه انواع ثلثه يعنى عسل و آب و سركه . [ صنعت آن اين است ] كه سركه ، يك جزو و عسل ، دو جزو و آب چهار جزو ؛ اول مرتبه همه را يك جا گرده بجوشانند و كف آن را بگيرند تا به ربع رسد و به قوام آيد و بعضى گفته‌اند كه تا به خمس رسد يعنى يك خمس آن باقى ماند و اگر خواسته باشند كه اقوى گردد بگردانند سركه را مثل عسل در وزن و بياشامند . . . [ خواص ] اين سكنجبين غوص مىكند در مفاصل و منحدر مىسازد كيموس را از امعاى سفلى و محلل رطوبات است از بدن . و بعضى از مردم آن را بدون آب مىآشامند و آن كسى است كه اراده داشته باشد كه جلا دهد رطوبت را از خم معده و منحدر سازد به سوى اسفل و كسى كه صبح بياشامد آن را يا ميان روز بايد كه بر آن صبر كند پس استعمال كند گوشت جوان مرغ و زيرباج . ( قرابادين كبير ، ج 2 ، ص 199 و 200 ) سكنجبين شكرى / سكنجبين سكرى / سكنجبين قندى سكنجبين عسلى / اكسومالى سكنجبين عسلى صنعت آن : خل عسلى پنج قوطولى ، كه هر قوطولى هفت اوقيه باشد ؛ نمك دريا ، دو من ؛ عسل جيّد صافى ، ده قوطولى بر آتش بگذارند و دو جوشى داده فرود آورند و در ظرف چينى يا شيشه نمايند و عند الحاجت به كار برند . [ خواص ] : مستعمل است براى حميات مركّبه و حميات بارده . ( قرابادين كبير ، ج 2 ، ص 204 ) سكنجبين / سكنجبينات بدان كه سكنجبين معرب سك انگبين است چه سك به لغت فارسى به معنى سركه است چنان كه مىگويند سك آهن يعنى آهن محلول به سركه شيخ داؤد گفته كه سكنجبين معرب سركه انگبين است يعنى مركب از سركه و انگبين در فارسى اسم عسل است و اين اشتباه است از شيخ داؤد و به سبب عدم معرفت به اينكه سك در فارسى به معنى سركه آمده چه اگر معرب سركه انگبين بود بايستى كه معرب آن سركه انجبين بودى اگرچه معرب را قاعده مقررى نيست بايد دانست كه سكنجبين از جمله اشربه است و آن شرابى معروف و مشهور است و آن را اقسام است و بدان‌كه