محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : اسماعيل ناظم )

فهرست و پيشگفتار 23

قانونچه في الطب ( فارسى )

مقدمه ويراست نخست متون طب قديم ، به ويژه متوني كه طالبان علم بيشتر به آنها مراجعه مىكنند ، داراي نسخ خطي و سنگي متعددي هستند . اين تعدد نسخ ، به ويژه اگر متن مصحّحي نيز در دست نباشد ، كار را براي مترجم سخت مىكند ، زيرا مترجم ابتدا بايد متن تصحيح شده آن اثر را به دست آورد يا خود در تصحيح آن بكوشد و اين كار در كتابي كه بيش از 500 نسخه بدل دارد و اختلافات ميان نسخه‌هاي آن فاحش است كاري صعب و مشكل است . اين مساله در كتبي كه در گذشته نقش آموزشي داشته‌اند بيشتر به چشم مىخورد ؛ براي مثال ، در كتاب روضة البهيه شهيد ثاني در فقه ، قوانين الاصول مرحوم ميرزاى قمى در اصول ، جامع المقدمات و نصاب الصبيان در ادبيات و منطق ، و قانونچه چغميني در طب . درباره تصحيح اين كتاب از كتاب قانونچه نسخ فراواني وجود دارد كه مراجعه به همه آنها در تصحيح ، نه تنها كار مشكلي است ، خلاف قواعد تصحيح نيز هست . لاجرم ، بايد از ميان اين همه ، معتبرترين و كامل‌ترين نسخه‌ها را انتخاب كرد و به مقابله آنها با هم پرداخت . لذا ، از ميان تمام نسخ موجود قانونچه ، تنها چهار نسخه از آن كه مورد توجه و اقبال صاحبان فن بود در اين تصحيح مطمح نظر قرار گرفت و از ميان آنها نيز تنها دو نسخه برگزيده شد :