و الخَرِيفُ بارِدٌ يابِسٌ ، و الشَّتاءُ بارِدٌ رَطبٌ . خشك ، پاييز سرد و خشك ، و زمستان سرد و تر است . و أمّا النَّواحِى و الرِّياحُ كيفيت هواى نواحى و بادها فإِنّ الجَنُوبَ و ناحِيَتَها تُسَخِّنُ و تُرَطِّبُ ، و الشَّمال و ناحِيَتَها تُبَرِّدُ و تُجَفِّفُ ، و الصَّبا و الدَّبُورَ و ناحِيَتَهُما قَريبَتانِ من الاعتِدالِ . هواى ناحيه جنوب و باد جنوب گرمىبخش و رطوبت‌زا ، و طبع ناحيه شمال و باد شمال سردىبخش و خشكىزا است ، اما طبع ناحيه شرق و باد صبا و نيز طبع ناحيه مغرب و باد دبور نزديك به اعتدال است . و أمّا مُجَاوَرَةُ الجِبالِ و البِحارِ هواى بلاد مجاور كوه‌ها و درياها فَإِنَّ الجَبَلَ مَتَي كانَ في ناحيَةِ الجَنُوبِ كانَ هَواءُ البَلَدِ أبرَدَ ، و مَتَى كانَ في ناحيَةِ الشَّمالِ كانَ أسخَنَ . و مَتَى كانَ البَحرُ في ناحيَةِ الجَنُوبِ كانَ هَواءُ البَلَدِ أسخَنَ و مَتَى كانَ في ناحيَةِ الشَّمالِ كانَ أبرَدَ . اگر كوه در بخش جنوبى شهرى واقع شده باشد هواى شهر سردتر ، و اگر در ناحيه شمالى آن واقع باشد هواى شهر گرم‌تر است . اما اگر دريا در ناحيه جنوبى شهر باشد ، هواى آن شهر گرم‌تر و اگر در شمال آن واقع باشد هواى شهر سردتر است . و أمّا التُّربَةُ كيفيت هواى زمينهاى مختلف فَإِنَّ الصَّخريَّةَ أيبَسُ ، و الطِّينيَّةَ أرطَبُ . در سنگلاخها و زمينهاى سخت هوا خشك‌تر ، و در زمينهاى گِلى و سست هوا رطب‌تر است . القِسمُ الثَّانِى : فى المَأكُولِ « 1 » و المَشرُوبِ امر دوم : خوردنيها و آشاميدنيها

--> ( 1 ) . الف : المأكول .