ابن أبي أصيبعة ( مترجم : سيد جعفر غضبان )

436

عيون الأنباء في طبقات الأطباء ( فارسى )

اسحق بن على رهاوى در كتاب « ادب الطب » از عيسى بن ماسه طبيب نقل كرده و گفت : ابو زكريا يوحنا بن ماسويه به من خبر داد ، از راه طب هزارهزار ( يك مليون ) درهم استفاده نمودم و بعد از اين زمان سه سال ديگر زنده بود . الواثق خليفه به او علاقه كامل داشت . روزى ساقى در محضر الواثق شرابى درددار به او داد ، كه خوش‌طعم و لذيذ نبود . عادت ساقيان اين بود كه اگر انعام آنها تأخير مىشد ، شراب دردى به اشخاص مىدادند . چون يوحنا فنجان اول را آشاميد گفت : اى امير المؤمنين ، من مزهء شرابها را خوب مىدانم ، ولى اين شراب غير از آنها است كه من تا به حال نوشيده‌ام . امير المؤمنين نسبت بساقيان در خشم شد و گفت : عجيب است در مجلس من باطباى من چنين شرابهائى مىدهند و دستور داد فورى يك‌صد هزار درهم به يوحنا بدهند . خليفه خادم را خواست و گفت : الان اين پولها را بخانهء يوحنا بفرست . چو عصر شد خليفه از او ( سمانه ) پرسيد پولها برده شده يا نه ؟ سمانه جواب داد : هنوز برده نشده است . واثق گفت : پس دويست هزار درهم برايش ببرند و چون اول شب شد خليفه پرسيد پولها را بردند يا نه ؟ در جوابش گفتند هنوز فرستاده نشده . در اين وقت سمانه را خواست و گفت : سيصد هزار درهم برايش بفرستيد . سمانه بخازن بيت المال گفت : انعام يوحنا را بفرستيد و الا ديگر چيزى در بيت المال باقى نمىماند . لذا فورا پولها را براى يوحنا فرستادند . سليمان بن حسان گفت : يوحنا بن ماسويه مسيحى و سريانى بود . رشيد ترجمهء كتابهاى قديمى را كه در انقره و عموريه و ساير شهرهاى روم هنگام حملهء مسلمانان به آن ديار بدست آورده بودند ، به او واگذار كرد و او را « امين ترجمه » قرار داد . يوحنا به هارون و امين و مأمون خدمت كرد و تا روزگار متوكل حيات داشت . سليمان گفت : بزرگان بنى هاشم هيچ غذائى را بدون حضور و يا نظارت يوحنا نمىخوردند و او غالبا در سر سفره بالاى سر آنها مىايستاد و با خود گردهاى هاضم ( جوارشات ) در ظرفى ( برانى ) « 1 » داشت كه به آنها مىداد ، تا حرارت غريزى را در زمستان

--> ( 1 ) - برانى - ظرف شيشه‌اى يا گلى كه در آن گل قند و يا مربا و يا دوا نگاهدارند .