ابن أبي أصيبعة ( مترجم : سيد جعفر غضبان )

233

عيون الأنباء في طبقات الأطباء ( فارسى )

اعضاى بيمارىهاى يك‌يك آنها مىباشد كه از مغز شروع نموده و به ترتيب بقيه اندامها را آورده است - همچنين دلائل و نشانيهاى هريك از بيمارىهاى عضوى را يك‌به‌يك شرح مىدهد تا اگر عضوى عليل شد چگونه علت آن را دريابند ؛ 15 ) « كتاب النبض الكبير » - جالينوس آن را در شانزده مقاله و چهار جزء كه هر جزء چهار مقاله مىباشد آورده است - عنوان جزء اول انواع نبض‌ها است - هدفش در آن بيان انواع نبض‌هاى اصلى كه چند نوع و از چه جنس مىباشند و چگونه هريك از اجناس آنها بانواعى تقسيم مىگردد و به اين ترتيب تمام انواع نبضها را شرح مىدهد - در مقالهء اول از اين جزء تمام شرايط و خصوصيات نبضها را توصيف نموده و تمام آنها را در آن مقاله جمع كرده است - سه مقاله ديگر در كيفيت استدلال و بحث و گفتگو در مورد اجناس و انواع نبضها اختصاص داده و تعريف هريك را بيان نموده است - جزء دوم كتاب مزبور در شناختن نبض مىباشد و غرضش در اين جزء توصيف هريك در اقسام نبض است و چگونه با گرفتن رگ مىتوان آن را شناخت - جزء سوم كتاب در بيان اسباب و موجبات حركت نبض و آنكه هريك از اقسام آن چيست ؟ - جزء چهارم در شناسائى تقدمة المعرفة ( پيش‌گوئى طبيب ) نبض و توصيف اين مرحله است ، كه سابقهء دانستن و شناسائى هريك از اقسام آن را چگونه مىتوان بدست آورد ؛ 17 ) « كتاب اصناف الحميات » كه در انواع تبها و در دو مقاله تحرير يافته است - غرض و هدف او در اين كتاب آن است كه انواع تبها و اقسام مختلفه و نشانه‌هاى آنها را توصيف نمايد - در مقالهء اول دو جنس از اجناس تب‌ها كه يكى بر روح و ديگرى بر اعضاى اصلى بدن عارض مىشود و در مقالهء دوم جنس سوم از تبها را كه در اخلاط بدن بر اثر عفونت پيدا مىشود شرح مىدهد ؛ 18 ) « كتاب البحران » اين كتاب در سه مقاله تحرير شده و غرض جالينوس در اين كتاب آنست كه معلوم دارد چگونه و از چه راه مىتوان تشخيص داد در چه وقت