ابن أبي أصيبعة ( مترجم : سيد جعفر غضبان )
181
عيون الأنباء في طبقات الأطباء ( فارسى )
مدت عمرش هشتاد و هفت سال و دوران كودكى و تحصيل و تعلمش هفده سال بود و هفتاد سال در مقام دانشمند عاليقدر و معلم عالىمقام مىزيست . اين مطلب و تقسيماتى كه در مدت عمر هريك از اطباء گذشته ، يعنى اطباء بزرگ و معلمان بيان گرديد و تعيين مدت تحصيلات آنها و مدتى كه معلم بودهاند ، همه از قول يحيى نحوى ( يحيى بن عدى ) « 1 » است . گفتارهاى يحياى نحوى در اين باب قابل تأمل و مطالعه است ، زيرا ممكن نيست آنچه كه او در اين باب يعنى در مورد سن آنان و تقسيماتى كه نموده صحيح باشد ، به جهت آنكه قياس حكم مىكند كه بعضى از اقوال او ممكن الحصول نيست . يكى از آن گفتارها همين گفتهاش در مورد جالينوس است كه وى مدت هفده سال طفل بوده و تحصيل مىكرده و هفتاد سال عالم و معلم بوده است . اگر بيانات و اظهارات يحياى نحوى را در مورد جالينوس نمىپذيريم ، به اين جهت است كه جالينوس در حق خود طرز ديگرى بيان داشته و پيروى از گفتار خود او اولى از پيروى گفتار ديگران است . آنچه را كه جالينوس شخصا در كتاب « ترتيب مطالعهء آثار خود » بيان داشته چنين است : « جالينوس گويد : پدرم دائما مرا از آنچه كه در باب علم هندسه و حساب و رياضيات مىدانست و مبتديان را به آن علوم تعليم مىدادند آگاه مىساخت و به من تعليم مىداد ، تا آنكه پانزده ساله شدم . در آن موقع مرا وادار كرد ، منطق بخوانم و مايل بود فقط به فلسفه مشغول گردم ، ولى خوابى ديد كه او را مجبور كرد كه طب بخوانم ، لذا مرا بتعليم طب وادار ساخت . من در آنوقت هفده ساله بودم » . پس اگر مطلب چنان باشد كه خود او گفته است ، معلوم مىشود كه اين گفته بر خلاف مطالبى است كه از او نقل نمودهاند . در اين صورت بعيد نيست مطالبى كه يحياى نحوى در مورد كسانى كه پيش از جالينوس بودهاند گفته ، مثل همين مطالبى باشد كه دربارهء جالينوس گفته است .
--> ( 1 ) - ابو زكريا يحيى بن حميد بن زكريا التكريتى المنطقى ( متوفى بسال 364 ه . ق . )