ابن أبي أصيبعة ( مترجم : سيد جعفر غضبان )

154

عيون الأنباء في طبقات الأطباء ( فارسى )

فلسفه مىآموختند و به انواع آداب آنها را مؤدب مىنمودند . و براى آنها اطاقهائى از طلا فراهم نموده كه صورتهاى نقاشى شده در آن اطاقها بود ، تا دلهاى اطفال و فرزندان آنها از ديدن آن صور مسرور شود و شوق نگاه كردن به آن مناظر پيدا كنند . به اين جهت اطفال دوست داشتند در اطاقهاى درس خود بمانند و آن صور و نقاشىها يك نوع درس بود ، يعنى وسيله تأديب آنها مىگرديد . چنان كه يهوديان نقش‌هائى در معابد خود و نصارى نيز صورى در كليساهاى خود و مسلمانان در مساجد خود مىكشيدند و آن محل‌ها را زينت مىنمايند . تمام اين كارها بدين منظور است كه هركس در آنجا بيايد ، از تماشاى آن صور لذت برده و دل به آن صور ببندد . « ترتيب امتحان فرزندان پادشاهان چنين بود : هنگامى كه متعلم علم يا حكمت يا ادبى را ياد گرفته و حفظ مىكرد ، به بالاى كرسى مخصوص در مجلسى كه از سنگهاى منقوش ترتيب داده شده بود ، مىنشست . اين تشريفات در روز عيدى كه مردم كشور به آن خانه مىآمدند انجام مىگرديد . البته بعد از انقضاى نماز و متبرك شدن ( تبرك ) در آن محل جمع مىشدند . در آن هنگام كه متعلم بر منبر مىنشست و سخن‌رانى در مورد حكمت و حكمى كه حفظ كرده با عبارات ادبى كه در ذهن و مغز او جا داده شده بود ، مشغول مىگرديد . نطق متعلم و شاگرد مزبور علنى بود ، تا همه‌كس بشنود . وى تاجى جواهرنشان بر سر و حله‌هاى زربفت بر تن داشت . ابتدا از معلم خود تجليل و تكريم مىكرد و در مقابل نيز معلم ويرا مورد تجليل و احترام قرار مىداد . بدين ترتيب آن طفل يا نوجوان بافتخار نايل مىگرديد . معلم او را به اندازه فهم و ذكاوت و در حدود معلوماتش حكيم مىشمرد . در آن موقع نسبت بمعبد احترامات مخصوص به عمل آورده و بر روى آن پرده انداخته و شمع و آتش در آن روشن نموده و با مواد معطر و خوش‌بو محوطه آنجا را بخور مىدادند . مردم هم بانواع زينت خود را آراسته و اين عمل تا به امروز در بين صابئين و مجوس و يهود و نصارى در معابد خود انجام مىگيرد .