محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : محمد سعيد بخت )
92
قانونچه في الطب ( مستحضر الطبيب و مستبشر اللبيب ) ( فارسى )
بارد پس منقسم مىشود طرف سوداويت و بلغميت ليكن سوداويت پس علامات آن كمودت رنگ و فرو رفتن چشمان و فتور نبض و سبزى كميز و ترشى دهن و علاجش اسهال طبيعت است با هليله سياه و افتيمون و غاريقون و غذا چوزهء مرغ با زيرباج و فالوده تيار كرده شده از روغن و شكر و ليكن اگر بارد بلغميت پس علامت آن كثرت خواب و گرانى سر و شوريت دهن و سفيدى رنگ و قاروره و فتور نبض و عرضيت آن و علاجش اسهال طبعيت است بحسب صبر و حبّ شبيار و غرغره با يارج فيقره و سعوط مه روغن كنجدى كه تر كرده باشند در ان برگ مرزنجوش و شميدن مشك و غذا شورباى كنجشكان - فصل دويمين در سرسام و آن ورم حارست در سطح باطن سر و منقسم مىشود طرف دمويت و صفراويت و ليكن دمويت پس علامات آن سرخى رخ و عظم نبض و سرخى رنگ بول