محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : محمد سعيد بخت )

28

قانونچه في الطب ( مستحضر الطبيب و مستبشر اللبيب ) ( فارسى )

نمو و انتهائى آن قريب بسى سال است و غلبه مىكند حرارت و رطوبت درين سن دوم سن وقوف كه آن را سن شباب نيز گويند و آن تمام‌كننده نمو است بىظهور نقصان در آن و انتهائى آن قريب بسى و پنج سال است و غلبه مىكند حرارت و يبوست درين سن - سوم سنّ انحطاط و آن سنّ كهولت است با وجود بقائى قوت و آن آنست كه ظاهر شود در آن نقصان مگر اينكه قوت تا حال ضعيف نشده باشد و اين قربت شصت سال است و غلبه مىكند برودت و يبوست درين سن - چهارم سن انحطاط مع ظهور ضعف قوتست و آن سنّ شيخوخيتست تا آخر عمر و غلبه مىكند برودت و رطوبت نادره درين سن و ليكن - الوان پس سفيدى زياده از بلغم و سرخى زياده از خون و زردى غالب از صفرا و سياهى غالب از سوداست و ليكن - سخنه پس آن حالت جسم است در فربهى و لاغرى پس - فربهى اگر از چربيست باشد آن از برودت و رطوبت و اگر باشد لحمى پس آن از حرارت و رطوبت است - و لاغرى اگر باشد با سمرت يعنى گندم گونى پس آن از حرارت و يبوست است