محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : محمد سعيد بخت )

25

قانونچه في الطب ( مستحضر الطبيب و مستبشر اللبيب ) ( فارسى )

[ اقسام مخدومه‌اى كه تصرف مىكنند در غذا براى بقاى شخص ] غاذيه پس آن انست كه مستحيل كند و شبيه گرداند بعضو غذا را تا كه نيابت كند و قايم‌مقام گردد بانچه تحليل شده است از بدن و ليكن - ناميه پس وى آنست كه زياتى كند در اقطار ثلثهء جسم بر تناسب طبعى تا كه برسد بر كمال نشو و نما و ليكن - [ اقسام مخدومه‌اى كه تصرف مىكنند در غذا براى بقاى نوع ] مولده پس آن هر دو قسم است قسميست كه حاصل مىشود از ان منى در ذكور و اناث و قسم ديگر است كه جدا مىسازد قوة را آنچه در منى است پس مىآميزد آن را آميختن مختلف بحسب هر هر عضو و موسوم است اين - بمغيرهء اولى و ليكن - مصوّره پس وى آنست كه صدور مىبايد از ان خطوط اعضا و شكول ايشان و مسمى است بمغيرهء ثانى و ليكن - [ اعضاى ] خادمه پس همين جاذبه و ماسكه و هاضمه و دافعه است خاص گرانى را و ليكن حيوانيه و وى آنست كه كشاده و منبسط مىسازد قلب و شرائين را و مىبندد آن را براى ترويح و برآوردن انجره و خانئيكه بند شده‌اند و پاست و حركت خوف غضب نفسانيه پس منقسم مىشود به طرف مدركه و محركه و ليكن - مدركه پس منقسم مىشود حواسى كه آن در ظاهر و خارج دماغ‌اند و بسوى كه آن در