محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : محمد سعيد بخت )

23

قانونچه في الطب ( مستحضر الطبيب و مستبشر اللبيب ) ( فارسى )

رئيسه و غير خادم رئيسه و آنچه كه نيستند خادم رئيسه منقسم مىشوند جانب مروسه و غير مروسه [ اقسام رييسه ] ليكن اعضاء رئيسه پس وى باشند مبادى خاص برائ قوتهائى كه ضرورت بود و احتياج افتد به طرف او در بقائ شخص يا نوع ليكن بحسب [ اعضاء از نظر ] بقائ شخص سه‌اند قلب است و آن مبداء قوّت حيوانى است - و دماغ است و آن قوت حس و حركت است - و جگر است و آن مبداء قوّت تغذيه است و ليكن بحسب بقاء [ اعضا از نظر بقاء ] نوع پس همين سه‌اند مع چهارمين كه او انثين است و ليكن [ اعضاى ] خادم رئيسه پس مانند اعصاب اند خاص دماغ را - و شرائين اند خاص قلب را - و آورده‌اند مر جگر را - و ضروف منى اند خاص انثين را - اعضاء مروسه بلاخادمه پس آن اعضائىاند كه روان و جارى مىگردد به طرف او قوّت از اعضائى كه رئيسه‌اند مانند