محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : محمد سعيد بخت )

17

قانونچه في الطب ( مستحضر الطبيب و مستبشر اللبيب ) ( فارسى )

كه حاصل مىشود خاص باشندگان كدامى اقليمى را از اقاليم - وجه رابع [ معتدل صنفيست نظر به داخل خود ] معتدل صنفيست نظر به داخل خود و آن مزاجيست كه حاصل مىشود خاص اعدل شخصى را از اشخاص صنف آن - وجه خامس [ معتدل شخصى است نظر بخارج خود ] معتدل شخصى است نظر بخارج خود و آن مزاجيست كه حاصل مىشود شخصى معين را تا وقتىكه بوده باشد آن شخص بر آن مزاج باشد موجود و سالم‌تر وجه سادس [ معتدل شخصيست قياسا باحوال داخل خود ] معتدل شخصيست قياسا باحوال داخل خود و آن مزاجيست كه چون حاصل مىشود شخصى را باشد آن شخص بر افضل‌ترين حالتى كه لائق بودن است آن شخص بر آن حالت هميشه وجه سابع [ معتدل عضويست قياسا بخارج خود ] معتدل عضويست قياسا بخارج خود و آن مزاجيست كه واجب است بودن آن مزاج خاص نوع هر عضوى را از اعضا تا كه شناخته شود و متميز گردد از غير خود وجه ثامن [ معتدل عضويست قياسا باحوال داخل خود ] معتدل عضويست قياسا باحوال داخل خود و آن مزاجيست كه چون حاصل شد بعضوى باشد آن عضو بر افضل‌ترين حالتى كه لائق است بودن او بر آن حالت هميشه بيان خارج از اعتدال فرضى و آن بحسب اصطلاح اطبّا منقسم مىشود به طرف هشت قسم قسم اوّل چرا كه مزاج يا اينكه خواهد بود بسيار گرم از آنچه كه لائق است - قسم ثانى يا بسيار سرد از آنچه كه سزاوار است -