محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : محمد سعيد بخت )

15

قانونچه في الطب ( مستحضر الطبيب و مستبشر اللبيب ) ( فارسى )

بيان اركان و آن اجسامىاند بسيط كه اجزائى اوّليه‌اند خاص بدن انسان و غير آن را به‌طورىكه ممكن نيست منقسم شدن آنها به طرف اجسام مختلفه الصّور و الطبائع و آن [ اركان ] چهاراند آتش حار يابس است - باد حار رطب است - آب بارد رطب است - خاك بارد يابس است - بيان امزجه پس مىگوئيم به‌درستى كه اركان هرگاه خورد و ريزه‌ريزه مىشوند و مس مىكنند با يكديگر اثر مىكند بعضى او در بعضى بقوتهاى متضادهء خودها و بشكند هريكى از ان صورت وحدت و كيفيت ديگرى را پس هرگاه كه منتهى شود تاثير و تاثر در ميان آنها تا به حدى كه حاصل شود خاص آن مركب را كيفيتى وحدانى متشابه و متحد در جميع اجزاى خود پس همين را مزاج گويند و آن منقسم مىشود بحسب قسمت عقليه به جانبى كه -