مطهر بن محمد جمالى يزدى
11
فرخ نامه ( دائرة المعارف علوم و فنون و عقايد ) ( فارسى )
مقالت اول در منافع انسان و بهايم ، دو فصل است فصل اول در منافع انسان : زن و مرد و كودك بدانك ايزد تعالى آدمى را بيافريد از نطفه چنانك خواست و درو موجود كرد از هر نوعى ، و اندر تن او دويست و چهل و شش پاره استخوان آفريد ، و از بر « 1 » استخوان گوشت آفريد ، و از بر گوشت رگ آفريد ، و از بر رگ پوست آفريد ، و رگ سيصد و شصت آفريد . و جسم مردم غذا به رگها رساند و نيروى عصب دهد ، و عظام گوشت بر جاى بدارد و به قوت يكديگر و ارادت ايزد عز اسمه توانند كرد . « 2 » و بدانك ايزد عز و جل دل مردم را بر جملهء تن شاه گردانيد ، و همهء اعضا سپاه ، و چون دل در صلاح باشد همهء تن در صلاح است و چون كه دل را فساد پيدا آيد همهء تن فساد پذيرد . و دل همهء جانوران ميانهء سينه باشد و دل آدمى سوى دست چپ گرايد . و دل معدن جان است ، و مغز جايگاه و معدن عقل است ، و جگر معدن حرارت است و شجاعت ، و معده انبار تن است ، و شش خادم تن است ، و سپرز زندان تن است . / 11 / و جگر در طبائع جايگاه خون است ، و زهره جايگاه صفراست ، و شش جايگاه بلغم ،
--> ( 1 ) . م : زبر . ( 2 ) . م : هر كار خواهد تواند كرد .