بايسته‌ترين 46 خونبست اندر تن مردم . و سبب آنكه جماع ، ضعيف‌كننده است ، آن است كه اوعيه " مني " در جماع با سه يا پنج بيش ) 47 پر نشايد و تهي گردد ، و اگر بيشتر الحاح كند بيرون آيد و آن خوني باشد كه غذاي اندام‌هاى اصلي خواهد شد . و هرگاه كه آن غذا خرج شود ، مدتي دراز ببايد ، تا عوض آن بجاى باز آيد ، و بدين سبب است كه اثر جماع بيشتر است . و جماع بر گرسنگي و از پس " قي " و " اسهال " و از پس گرمابه و از پس رياضت ، تن را خشك كند و حرارت غريزي كم كند و چشم تاريك كند و پاى ضعيف كند . در جمله ، از پس هر سببي كه تحليل بسيار كند ، چون شادي به افراطي و بيخوابي به افراط و مانند آن سخت زيان دارد ، و از پس امتلا از طعام ، " درد بندها " و " سستي عصب‌ها " و " سده " و " ضيق النفس " ( Asthma ) و " دمادما " 48 و " رعشه " و " استسقاء " تولد كند . و اگر در حال جماع سرما در پشت آيد يا با لذت جماع رنجي يابد ، يا از اندام‌هاى او بوي ناخوش آيد ، نشان آن باشد كه در تن او خلطهاي بد است ، از جماع دور بايد بودن و تن از خلط پاك كردن . و ببايد دانست كه خداوند مزاج " گرم " و " تر " اندر كار جماع قوي باشد و مضرت آن بر وى كمتر پديد آيد . و خداوند مزاج " گرم " و " خشك " هم قوي باشد ، ليكن اثر خشكى در وى پديد آيد و لاغر شود و چشم بكو فرو شود 49 . و خداوند مزاج " سرد " و " خشك " هر دو ضعيف باشند و مضرت آن بر هر دو زود پديد آيد .