و علم عملي ، دانشي است كه تندرستي بر تن درستان چگونه نگاه دارند و بيمارى از ميان چگونه زائل بايد كردن ، به استعمال چيزهاي سودمند و دور داشتن چيزهاي زيان كار و علمي و عملي [ كذا ] . و بخش علمي در اين كتاب را دو بخش كرده آمد : علمي و عملي . و بخش علمي از اين كتاب دو مقاله كرده آمد . مقاله اول / از بخش نخستين مقاله نخستين از بخش نخستين ، اندر تدبير 8 حفظ صحت و اين نوع ، شانزده بابست : الف ) در تدبير هوا . ب ) در تدبير فصل‌هاى سال . ج ) در تدبير شهرها و مسكن . د ) در تدبير جامه پوشيدن . ( 1 / 16 ) ه ) در تدبير غذا . و ) در تدبير آب . ز ) در تدبير شراب 9 . ح ) در تدبير خواب و بيداري 10 . ط ) در تدبير حركت و سكون 11 . ي ) در تدبير استفراغ 12 در داروي مسهل . يا ) در تدبير استفراغ به داروي قي 13 . يب ) در تدبير فصد ( رگ زني ، خون‌گيرى ( Phlebotomy و حجامت ) Venesection Cupper يج ) در تدبير استفراغ‌هاى ديگر . يد ) در تدبير اعراض نفساني 14 . يه ) در تدبير پيران . يو ) در تدبير مسافران 15 . مقاله دوم / از بخش نخستين در مقدمه المعرفه و هفت باب است : الف ) در تدبير شناختن بيمارى . ب ) در تدبير شناختن نضج ( پختگي رسيدگي نضج : بهبود نسبي قبل از شفاي كامل . Maturity ) ج ) در تدبير شناختن بحران 16 Crisis ) ) د ) در تدبير شناختن علامات سلامت و اميدواري . ه ) در تدبير شناختن علت‌ها كه بعلتي ديگر زايل شود 17 . و ) در حالهاي كه در تن مردم پديد آيد و نشان بيمارى بود كه خواهد شد ) علم العلامات يا نشانه‌شناسي Semiology ) ز ( در شناختن وقت مرگ در بيماريها .