باب دهم اندر قولنج و تولد كرمها 1 قولنج با آماس علامتهاي آن : تب گرم و تشنگى و احتباس . علاج آن ( 1 / 226 ) اگر قوت قوي باشد ، رگ باسليق زنند . و اگر حاجت آيد ، رگ صافن نيز بزنند ، و اگر آب كسنه و آب عنب الثعلب و آب آلو و آب كاكنج با فلوس خيار جنبر و روغن بادام ميدهند . و به وقت حاجت اگر قدري سقمونيا درين شربتها حل كنند ، صواب باشد ، و كشكاب و روغن بابونه ، حقنه كنند ، و ضماد از بنفشه و خطمي و آرد جو و بابونه و اكليل الملك با موم روغن بنفش 2 بر شكم نهند ، نافع بود . قولنج كه از خلط غليظ و باد غليظ بود 3 علامتهاي آن علامت خلط غليظ ، درد و گراني باشد . و اسباب تولد خلط غليظ از پيش رفته باشد . و علامت باد ، درد باشد با تمدد و پندارد كه روده او را به مثقب 4 سوراخ ميكنند . علاج آن حقنه تيز كنند يا شياف تيز . صفت حقنه تيز كه قولنج ثقلي و بادي و بلغمي را بگشايد : تخم باديان و تخم كرفس و انيسون و تخم شبت از هر يكى سه درم در آب بپزند و بپالايند و هفت درم بوره نان 5 و دو درم روغن كنجد با روغن تخم معصفر با وى بياميزند و به كار برند ، قولنج بلغمي و بادي را بگشايد . صفت شياف قولنج بگيرند : شحم حنظل و بوره از هر يكى پنج درم ، سقمونيا دو درم ،