اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )
174
خُفى علائى ( خف علائى يا الخفية العلائية ) ( فارسى )
باب هشتم در بيماريهاى معده درد معده گرم علامتهاي آن تشنگى و راحت يافتن 1 از شربتهاى سرد . علاج درد معده گرم اگر اندر معده گراني باشد ، " قي " بايد كرد به آب گرم و سكنگبين و بكشكاب با سكنگبين آميخته ، و از پس " قي " ، سكنگبين سفرجل دهند ، و شراب انار ترش و شراب ريواج و شراب ليمو و شراب حماض ترنج و شراب صندل . و اگر ماده ، اندر قعر معده باشد و " قي " متعذر باشد ، استفراغ كنند به طبيخ هليله زرد يا به حب صبر و ايارج فيقرا و هليله زرد راستا راست 2 ، بهم بسرشند مقدار دو درم ، سود دارد ، و ماء الرمانين سخت موافق بود ، خاصه با شيرخشت . درد معده سرد علامت آن گرسنگي ، كرسنگي زود 3 آرد و آروغ ترش و بادها اندر شكم و تشنگى نباشد 4 . علاج آن ( 1 / 212 ) اگر در معده گراني باشد ، نخست " قي " كنند به طبيخ شبت و سكنگبين عسلي و مانند آن ، پس چند كرت ( دفعه ، مرتبه ) ايارج فيقرا بخورند و اگر به استفراغ قويتر حاجت بود ، حب اصطمخيقون ، و هر بامداد ماء الاصول ميدهند با روغن بادام تلخ ، و گلنگبين را اندر گلاب كلام 5 گرم كه اندر وى عود و قرنفل و مصطكي جوشانيده باشند و كموني و فلافلي و سجرينا و فيداريقون 6 و زنجبيل پرورده و دواء المسك و مثروديطوس و ترياق بزرگ ، اين معجونها پس از