اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )

171

خُفى علائى ( خف علائى يا الخفية العلائية ) ( فارسى )

باب هفتم اندر بيماريهاى دل گرمى دل علامتهاي آن تشنگى و خفقان و راحت يافتن از خنكي و هواي سرد و آب سرد . علاج آن اگر علامت آن خون بينند ، از دست چپ رگ بايد زد ، باسليق بزنند ، و شراب حماض و شراب سيب ترش و آب انار ترش و شيرين و آب خيار ترش و قرص كافور و شراب صندل دهند ، و صندل و كافور و گلاب به عصاره آبى و سيب بر سينه مىنهند و به صندل و گلاب آلوده پاشند ، و شربتها و اقراص خنك همه با اندكى زعفران و لسان الثور سازند . و اگر تب نباشد ، دوغ ترش سود دارد ، خاصه با گل ارمني و اندكى طباشير 1 و گشنيز خشك . سردي مزاج دل علامتهاي آن رنگ آن‌كس همچون رنگ " ارزيز " باشد و تازگي و رونق رفته و كسلاني و گراني باشد . علاج آن شراب ريحاني مقداري معتدل و ميبه ( شراب به ) و دواء المسك ومثرديطوس و ترياق بزرگ و مبدل المزاج 2 و انوش دارو و به كار دارند ، و گوارش 3 عنبر 4 موافق بود . و اگر تري غلبه دارد ، نخست قي فرمايند يا مسهل دهند ، پس شربتها دهند . سوء المزاج خشك اندر دل 5 علامتهاي آن خشكى دهان و تشنگى و بيخوابي و لاغر شدن و بىطاقتى اندر حركتها