اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )

163

خُفى علائى ( خف علائى يا الخفية العلائية ) ( فارسى )

در آويختن ديوچه 28 به حلق علامت آن در حلق ، سوزشي باشد و آب دهان با خون رفتن رقيق ، آميخته باشد . علاج آن به خردل و سركه و حلتيت و نمك غرغره كنند ، شونيز و خردل را بسايند و به حلق اندر دمند . و اگر به معده فرو رفته باشد و داروهائي كه " كرم " از روده پاك كند ، به كار بايد داشت . و چون " ديوچه " بيفتد 29 ، بطبيخ سماق و بلوط و غير آن غرغره كنند . خناق علاج آن اگر علامت آن با غلبه خون ، ظاهر باشد ، فصد كنند و حجامت ، و رگ زير زبان بزنند ، و بر ساق حجامت كنند ، و در اول برب گوز ( جوز گردو ) و لعوق رمان غرغره كنند . صفت لعوق رمان ( 1 / 202 ) بگيرند : انار ترش و شيرين و هر دو اندر آب ببيزند و بكوبند و بيفشارند و آب آن بستانند و شب يماني سوده و گلنار و مازو ، كوفته و بيخته ، اندرين آب انار نهند و بياميزند و به قوام آرند و بدان غرغره كنند 30 ، و روز دوم آب گشنيزتر و ميفختج در وى حل كرده باشند . و اگر ماده بلغمي باشد ، غرغره بطبيخ و حلبه و انجير و خمير ترش و ميفختج يا خيارشنبر در وى حل كرده با روغن گاو گداخته . و هرگاه كه گشاده شود و " ريم " برآيد ، آب گرم با روغن بنفشه يا روغن گاو بياميزند و بدان غرغره كنند 31 ، تا پاك شود ، پس طبيخ سماق و مانند آن و چيزهاى قابض غرغره كنند ، تا شفا يابند .