باب پنجم / در تدبيرهاي دهان و دندان و لب و حنجره و طرقيذن لب 1 علاج پيه مرغ با روغن گاو بگذارند و نشاسته و كتيرا و مازوي كوفته و بيخته ، همه اندر هاون بمالند تا هموار شود و طلي كنند ، و پوست اندرون خايه مرغ بر زير آن نهند و بگذارند و چند روز كه نافع بشود . دميدن دهان 2 علاج آن ( 1 / 198 ) اگر سرخ بود ، نخست به فصد و حجامت و چهار رگ 3 مشغول شوند ، پس به استفراغ بماء الرمانين و طبيخ هليله زرد ، پس مضمضه برب توث ( توت ( Mulberry شليمر ) و طبيخ سماق و عدس و گلنار و حب الاس . و اگر لعاب بسيار آيد ، آقاقيا در آب عنب الثعلب حل كنند و سركه برچكانند و بدان مضمضه كنند . و اگر سپيد گونه باشد ، حضض 4 اندر سركه بجوشانند و بدان مضمضه كنند . و آبكامه ، دميدگي دهان را ، اگر سپيد باشد و اگر سرخ ، سود دارد . و اگر سخت سپيد باشد ، نمك سوده با انگبين بسرشند و اندر دهان گيرند و نگاه دارند چندانكه تواند ، پس بسنكنگبين مضمضه كندوبه آبكامه ، و سعد و سنبل و بلبل و كبابه 5 و عاقرقرحا بكوبند نرم ، و در آبكامه كنند و بدان مضمضه كنند . و اگر سياه باشد ، زرنيخ زرد 6 و سرخ و بوره و شب يماني و زاج و قلقطار ( زاگ زرد ) و كف دريا 7 و مازو و آقاقيا و نارپوست ، كوفته و بيخته ، به انگبين بسرشند ، پس اندر خرقه بندند و اندر گل گيرند و در آتش نهند و بپزند و به دهان اندر پراكنند ، پس حب الاس و كزماز 8 و اندر سركه بجوشانند و بدان مضمضه ميكنند ، و اگر بسوزانند و با روغن گل و گلاب اندر دهان گيرند ، نافع آيد .