هموار شود ، و زعفران سوده بر آن موضع كنند ، و پنبه به روغن بنفشه چرب كنند و بر پشت چشم نهند و ببندند و هشت ساعت صبر كنند و پس بگشايند ، و روز ديگر شياف احمر كشند ، يا شياف اخضر يا شياف سماق 11 به گلاب سوده . موي فزونى 12 علاج آن استفراغ كردن به ايازج فيقرا و شياف احمر لين و سرمه باسليقون كشيدن ، موي فزونى بر كشد ، و زهر 13 كركس و زهره بز و ديگر زهرها باجندبيدستر به خون كبوتر بچه بسرشند و شياف كنند ، و به آب دهان مردم حل كنند ، و بر جايگاهي كه موي بر كنده باشند ، طلي كنند و يك زمان صبر كنند ، پس بشويند . قرحه اندر چشم علامتها درد خليده 14 و ضربان و اشك بسيار و بر سپيدي چشم نقطه سرخ ، يا در سياهي ، نقطه سفيد ، پديد آيد . علاج آن ( 1 / 187 ) به فصد و خون بسيار بيرون كردن ، و غذاهاي لطيف و سرد و تر به كار داشتن ، چون اسفاناخ و كدو و كوك و خيار ، و شياف ابيض 15 كشيدن به شير زنان سوده ، پس اگر ضربان ساكن نشود ، شياف كندري 16 بايد چكانيد ، و رفاده اي بر نهادن ، و برفق ببستن تا آن روز كه بر رفاده " قيح " 17 و " ريم " به بينند ، پس شياف آبار 18 و اكسيري 19 به كار داشتن . فرود آمدن آب 20 سبب اين علت سردي مزاج دماغ باشد . علامتها آن بود كه پيش چشم چيزى ببينند همچون دودي يا خطي ، و نقطه سياه مىبينند پيوسته لازم . علاج استفراغ به ايارج فيقرا و حب قوقايا ، و از طعامهاي سرد و تر ، و از جماع ، و از شراب پرهيز بايد كردن ، و از پس استفراغ ، غرغره كه رطوبت فرود آرد ، به كار داشتن ، و شياف ، مرارات ( چند بار ) كشيدن و ديگر علاج ، قدح 21 و دست‌كارى ( جراحي ) باشد . شب‌كوري 22 علاج آن استفراع به اياره فيقرا و قوقايا و غرغره ، و بگيرند : بلبل و داربلبل 23 و قنبيل 24 راستا راست و بكوبند و ببيزند و به چشم اندر كشند ، و قليه از " جگربند " 25 و بخار آن سود دارد ، و كباب جگر بر سر آتش نهند ، و آن آب كه از وى پديد آيد ، بگيرند و دارفلفل بدان تر كنند ، پس خشك كنند و بكوبند و ببيزند و در مىكشند 26 .