اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )
148
خُفى علائى ( خف علائى يا الخفية العلائية ) ( فارسى )
نان و گوشت كباب كرده و زرده خايه مرغ جوشانيده با روغن گل بر پشت چشم نهند و ببندند ، درد بنشاند و سود دارد ، و به آخر زرده خايه مرغ و آرد جو و بابونه و بنفشه بهم بسرشند و ضماد كنند ، و صبر و صندل سرخ و شياف ماميثا و فوفل 5 و صمغ عربي و افيون و قاقيا در آب عنب الثعلب و آب كشني ( كاسنى ) و آب گشنيز ترو آب كوك و طبيخ خشخاش بسرشند و طلي كنند ، درد صعب را ساكن كند . و اگر ماده بلغمي باشد استفراغ به اياره فيقرا و غاريقون و افتيمون و تربد و شحم حنظل و به طبيخ هليله كابلي . و اگر ماده سودائي به ايارج فيقرا و افتيمون و غاريقون و شحم حنظل و نمكى نفطي و مطبوخ افتيمون استفراغ كنند ، و مر و عنزروت به آب هليله و آب تخم كتان سوده ، طلي كنند ، و طبيخ حلبه اندر چكانند . و اگر مدت دراز گردد و سرخي و آب رفتن كم نشود ، ببايد دانست كه اندر طبقه چشم خلطهاي بدست ، توتياي 6 مغسول و نشاسته و اسفيدبا مىبايد كشيدن جز اين هيچ نشايد كرد و صواب نباشد ، و " خارش " و " سوزش " و " دمعه " را شياف سماق كنند ، خاصه از پس فصد و حجامت و داروي مسهل و شياف احمر لين 7 ( 1 / 186 ) در آخر رمدها سود دارد ، و گرمابه و شراب صرف سپيد ، سود دارد . طرفه 8 نقطه اي باشد سرخ كه بر سپيدي چشم پديد آيد ، به سبب زخمي يا مانند آن . علاج آن نخست رگ قيفال زنند ، و از گوشت و شيرينها و شراب پرهيز كنند ، و كبوتر بچه را بگيرند و زير بال او رگ زنند و قطره قطره خون او به چشم بچكانند ، و شير زنان اندر چكانند ، و زرنيخ 9 به آب گشنيزتر سوده در چكانند ، نافع باشد . سبل ( Panus ) اين علتي است كه رگهاي چشم پر خون شود و " خارش " اندر چشم افتد و " عطسه " آرد و آفتاب نتواند ديد و آب از چشم 10 بسيار رود . علاج آن رگ قيفال و رگ پيشاني ببايد زد ، و ايارج فيقرا به كار داشتن ، و از گوشت و شيريني و شراب پرهيز كنند ، و پرورده غوره و شياف سماق كشند ، و بالش بلند اندر آن و جيب نابستن و بسيار ناگفتن . جرب ( گري ) Scabies Scab Itch اين علتي است كه اگر پلك چشم باز گرداني ، سرخ باشد و درشت و ناهموار . علاج آن رگ قيفال زنند ، و بر گردن حجامت كنند ، و پلك چشم باز گردانند و بتراشند تا