اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )
144
خُفى علائى ( خف علائى يا الخفية العلائية ) ( فارسى )
( 41 ) - اصطمخيقون : اين كلمه ، معرب " استوماچيك ) Stomachic انگليسى ( يا استوماشيك ) Stomachique فرانسوي ) است كه منظور شربت يا معجون گوارشى ( معدي ) است ، بعباره اخري شربت مقوي معده است ( ترجمه عيون الانباء ) ابن ابي اصيبعه ، ج 1 ) . ايضا به كتاب پنجم قانون مراجعه شود . ( 42 ) - افسنتين : Roman Worm Wood 0 ( افسنطين رومي ) 0 در ساير نسخه ها ، افسنتين آمده است . ( 43 ) - قرفه [ به كسر قاف و فتح فاء ] 000 پوست انار 000 و نوعي دارچيني 000 ( ناظم الاطباء ) 000 نوعي دارچيني معروف به دارچين چيني ( دهخدا ) فرقه : دارچيني ، قرفه ، سليخه ، دارچيني ، درخت دارچيني ، دارچين سيلاني ( Common Cinnamon tree واژهنامه گياهى ) 0 Cinamoon ( 44 ) - قاقله : هل ، قاقله صغار هل معمولي ، قاقله گيا هل سيلاني ( معين ) Cardamoms ، ( رجوع شود به تحفه و بحر الجواهر ) 0 Cardomoms ( 45 ) - نارمشك : نام ميوه اي هندي 000 ( ناظم الاطباء ) انار مشك ، مشك الرمان 000 ( معين ) 0 ( 1 / 179 ) ( 46 ) - بهمن 000 بيخ نباتي مشابه ترب ستبر و بيشتر كج و دو قسم است سرخ و سپيد ( ناظم الاطباء ) ، بهمن سرخ و سفيد ( هدايه المتعلمين ، ص 506 ) ، بهمن احمر شاسترسون ( Statice Limonium گل گلاب ) 0 دارچين ، دارچيني - Statice Limonium ( 47 ) - معرب درونه كه درونك عقربي نيز گويند ( ناظم الاطباء ) درونه ( هدايه المتعلمين ص 454 ) ، ذرونج : ذرونج عقربي كه به شكل عقرب است 000 ( ترجمه بحر الجواهر ) ، در برهان قاطع تحت عنوان درونج و درونك آمده است . ( 48 ) - بادروج ابيض : White Basil / بادروج : گل بستان افروز . و گياه خوشبويى كه ريحان كوهي و تره خراساني نيز گويند . بادروچه 000 بادروز 000 ( ناظم الاطباء ) ، باذروج ( Grand basilic شرح اسماء العقار ) 0 بادروج لغه نبطي است و به عربي جوك و به فارسي ريحان كوهي نامند 000 ( تحفه ) 0 ريحان وحشي ، ريحان بياباني ، ريحان بري ( در واژهنامه گياهى آمده ) 0 بستان افروز : گل تاج خروس ( ناظم الاطباء ) 0 بادروج ، ريحان كوهي ، تره خراساني - Grand basilic ( 49 ) - فرنجمشك : ( Comon Calmit شليمر ) ، فرنجمشك : افرنجمشك و به النگوي صحرائي ( ناظم الاطباء ) ( 50 ) - در " مر " و " كا " ، " طسوجي " آمده است . طسوج : معرب تسوك ، تسوج 24 : 1 مثقال ، وزن دو دانه از دانههاى جو 4 : 1 دانگ 000 ( معين ) 0 ( 51 ) - در مج 1 ) ، " آملج " و در " كا " ، " آهله " آمده است . آمله صحيح است . آمله ( Emblic Myrobolans شليمر ) 0 ( 52 ) - در " كا " و مج 1 ) ، " با اطريفل كوچك يا ايارج فيقرا سود دارد " آمده است . ( 53 ) - در مج 1 ) ، " روغن " نيامده است . ( 54 ) - در " مر " ، " بشويند " و در " كا " ، " مىشويند " است . ( 55 ) - در " كا " ، " نمك هندي " آمده است . ( 56 ) - شبيار : 000 و نام معجوني كه در شب خورند و خوابند و چون رفيق و مصاحب شب است آن را شبيار گفتهاند ( ناظم الاطباء ) 0 ( 57 ) - لعوق : هر داروي لعاب دار كه كم كم و به تدريج خورند و ليسيدني نيز گويند ( ناظم الاطباء ) ( Loch شليمر ) ( 1 / 180 ) ( 58 ) - اكليل الملك ناخنك ( ناظم الاطباء ) النفل King's Clover - Honey lotus - Meliot واژهنامه گياهى ) ناخنك ، اكليل الملك ، النفل - Honey Lotus ( 59 ) در مج 1 ) ، " و بيش پيشاني طلا كنند " و در " مر " و " كا " ، " بر صدغ و بيش سر طلا كنند " آمده است . ( 60 ) - در ساير نسخه ها ، " مويزج " آمده است . ( 61 ) - در " كا " ، " با سكنجبين عنصلي " آمده است . عنصل ، بصل الفار ، پياز دريائي ، پياز دشتي Sea onion ( واژهنامه گياهى ) 0 پياز دشتي ، پياز دريائي ، بصل الفار ، عنصل - Sea onion ( 62 ) - در ساير نسخه ها ، " وج پرورده " و " زنجبيل پرورده " آمده است ، ترنج Citron ترنج - Citron